Wamphray

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Wamphray
Wamphray Hall - geograph.org.uk - 1259053.jpg
Mapa dg wamphray.jpg
Suidheachadh
Dùthaich Flag of Scotland.svg Alba
Ceàrn Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Co-chomharran 55° 14′ 24″ Tuath
03° 23′ 46″ Iar
Feartan fiosaigeach
Farsaingeachd 53.3 km²
Àireamh fòn 01387
Duilleag oifigeil Wamphray aig Visit Scotland

‘S e baile beag dùthchasail faisg air Loch Mhabain, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Wamphray (Wamfry neo Wamfray o shean). Tha e suidhichte aig 74m os cionn ìre na mara,[1] ann an ceann a tuath Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Drochaid Mhic Iain agus Am Magh Fada,[2] ri taobh na h-aibhne Anainn.[3] Tha e 227km air falbh bho Obar Dheathain, 88km bho Ghlaschu, 29km bho Inbhir Anainn agus 80km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann am Wamphray. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann,[5] agus le sin feumar a dhol dha na sgoiltean anns a' Mhagh Fada neo Logarbaidh.

Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]

A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann às a' Ghàidhlig Uamh a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn.[6]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Chruthachadh tursachan aig Kirkhill ro àm nan Ròmanach agus thogadh caisteal le motte san 12mh Linn.[7] S' ann le Roger de Kirkpatrick a bha an t-àite seo ann an 1357, ach bha làmh an uachdair air a bhith aig Clann 'Ic Iain bhon 1549.[8] Bha faisg air 580 duine a' fuireach an seo ann an 1830[9] ach tha àireamh-shluaigh na sgìre air a bhith a' tuiteam bhon uairsin. Chaidh eaglais ùr a thogail ann an 1834, ann an aon àite far an robh sean eaglais ann o shean.[10] Sgrìobh Walter Scott luaidh air a bheil The Lads of Wamphray ann an 1800[11] mu dheidhinn eachdraidh trioblaideach na sgìre san 16mh Linn.[12] Thogadh loidhne-rèile tron sgìre ann an 1847, ach dhùnadh an stèisean ann an 1960.[13] A-rèir carragh-chuimhne san eaglais, fhuair naoinear à Wamphray bàs sa Chogadh Mòr[14] agus ceathrar eile san Dàrna Cogadh.

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Elevation Map
  2. Scottish Places
  3. Red House
  4. Distance From
  5. A' Chomhairle
  6. Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
  7. Dumfriesshire Companion
  8. Canmore
  9. Visions
  10. Scotland's Churches
  11. Scholar Commons
  12. Minstrelsy
  13. Butt, R. V. J. (1995). The Directory of Railway Stations: details every public and private passenger station, halt, platform and stopping place, past and present (1st ed.). Sparkford: Patrick Stephens Ltd. ISBN 1-8526-0508-1. OCLC 60251199
  14. Scottish War Memorials Project