Baile na h-Eaglaise (Siorrachd Dhùn Phrìs)

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Baile na h-Eaglaise
Kirkton water pump - geograph.org.uk - 861477.jpg
Mapa dg baile na h-eaglaise.jpg
Suidheachadh
Dùthaich Flag of Scotland.svg Alba
Ceàrn Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Co-chomharran 55° 11′ 00″ Tuath
03° 60′ 03″ Iar
Feartan fiosaigeach
Àireamh-shluaigh 714[1] (2001)
Àireamh fòn 01387

‘S e baile beag dùthchasail air iomall Dhùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Baile na h-Eaglaise. Tha e suidhichte aig 15m os cionn ìre na mara,[2] ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Dùn Phrìs agus Dùn Coll. Tha e 225km air falbh bho Obar Dheathain, 105km bho Ghlaschu, 36km bho Dhùn Phrìs agus 84km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Baile na h-Eaglaise. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, an cuairidh agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile, bùth agus oifis a' phuist[4] anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is le sin feumar a dhol dhan sgoil ann an Dùn Phrìs.

Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]

Mar a h-uile baile leis an aon ainm ann an Alba, 's e dìreach an t-àite far an robh eaglais ann am meadhan sgìre dùthchasail a th' ann Baile na h-Eaglaise. 'S ann à Laideann ecclesia a tha am facal Gàidhealach eaglais san tuiseal ginideach agus 's ann à Seann Bheurla cyrc a tha am facal kirk ann am Beurla.[5]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Tha tobhtaichean dhaingnich a thog na Ròmanaich faisg air Baile na h-Eaglaise aig Carzield,[6] dìreach ro taobh rathaid Ròmanach agus fiù 's lorgadh ball-ceàirde Ròmanach an seo ann an 2012.[7] Thog am fear-malairt Alexander Johnston lùchairt air a bheil Carnsalloch House mu 1759 leis an fhortan a rinn e ann an Lunnainn.[8] Bha Carnsalloch na sgoil gu ruige 2004 ach tha an togalach bàn a-nis. Tha buidheann ann an Dùn Phrìs a' cumail a-mach gu bheil bòcain a' tathaich an taighe.[9] Lorgadh ball-ceàirde bhon 14mh Linn sa chladh ann ann 1992, san àite far ann robh Cille Quintin o shean.[10] Chaidh an eaglais a thogail ann an 1822,[11] a tha a' frithealadh a' pharraist air fad,[12] a' gabhail a-steach Duncow agus Dalswinton. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair ceithir duine thar fhichead às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr[13] agus trì duine deug eile san Dàrna Cogadh.

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. A' Chomhairle
  2. Elevation Map
  3. Distance from - to
  4. Big Red Directory
  5. The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
  6. Scottish Places
  7. BBC
  8. Dumfriesshire Companion
  9. Mostly Ghostly
  10. Canmore
  11. Listed Buildings
  12. Scottish Places
  13. Scottish War Memorials Project