Jump to content

Cathair (Siorrachd Dhùn Phris)

O Uicipeid
(Air ath-sheòladh o Cathair (Siorrachd Dhùn Phrìs))
Cathair

Map
55°13′8″N 3°47′42″W
Suidheachadh
Dùthaich Alba
Comhairle Dùn Phris agus Gall-Ghàidhealaibh
Siorrachd Siorrachd Dhùn Phris
Feartan fiosaigeach
Farsaingeachd 12.3 km²
Àireamh-shluaigh 320 (2001)
Dlùths 26.02/km²
Àireamh fòn 01848

‘S e baile beag dùthchasail agus parraist faisg air Bàrr na Dris, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann Cathair[1] neo Muileann na Cathrach. Tha am parraist 12.3 km² a dh'fharsaingeachd,[2] aig 40m os cionn ìre na mara,[3] ann an ceann a tuath Dhùin Phris is Gall-Ghàidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phris ro 1975),ri taobh na na h-aibhnichean Scaur[4] agus Nid, eadar Am Mòine Naomh agus Cill Osbairn. Tha e 240km air falbh bho Obar Dheathain, 77km bho Ghlaschu, 20km bhon Dùn Phris agus 91km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] Tha mu 320[6] duine a' fuireach an seo agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine anns a' Chathair, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700.[7] Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd agus Turasachd. A bharrachd air sin, tha muileann sàbhaidh[8] anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann, is e sin feumar a dhol dhan bhun sgoil ann am Penpont[9] agus dhan àrd sgoil ann am Bàrr na Dris.

Chaidh tùr dìonadach a thogail an seo aig deireadh na 16mh Linne, air a bheil Tùr Bàrr Dearg.[10] Thoisich gnothach a' mhuilinn an seo ann an 1771, leis nach bu ghann uisge agus fiodh sa sgìre.[11] Thogadh eaglais anns a' Chathair ann an 1814 agus leasachadh ann an 1880 i.[12] Dhùnadh an eaglais ann an 1998. Tha Cathair am broinn pharaiste Phenpont. Chaidh tuagh ro-eachdraidheil a lorg an seo ann an 1888,[13] a tha a-nis ri fhaicinn san taigh-tasgaidh ann an Dùn Phris. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair triùir às a' pharraist bàs san Dàrna Cogadh.[14]

Daoine Ainmeil

[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean

[deasaich | deasaich an tùs]
  1. ↑ “Dictionary Detail - Cathair”. Am Faclair Beag. Air a thogail 4mh dhen Chèitean 2017.
  2. ↑ Scottish Places
  3. ↑ Elevation Map
  4. ↑ Visions
  5. ↑ Distances From - To
  6. ↑ A' Chomhairle
  7. ↑ Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
  8. ↑ Carronbridge Sawmill
  9. ↑ A' Chomhairle
  10. ↑ Canmore
  11. ↑ Canmore[dead link]
  12. ↑ Buildings at Risk
  13. ↑ Canmore
  14. ↑ Scottish War Memorials Project[dead link]
  15. ↑ Nothing to see here