Neiva

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Neiva
Flag of Neiva.svg Escudo de Neiva.svg
Bratach a' bhaile Gearradh-arm
no Seula
Mapa a' bhaile
Colombia - Huila - Neiva.svg
Sealladh air a' bhaile
Neiva.jpg
Suidheachadh
Dùthaich Flag of Colombia.svg Coloimbia
Roinn Flag of Huila.svg Huila
Àirde 442m
Teodhachd 28˚
Co-chomharran 6° 14′ 9.33″ Tuath
75º 18' 16" Iar
Feartan fiosaigeach
Farsaingeachd 1,553 km²
Àireamh-shluaigh 316,033 (2005)
Dlùths 203.5/km²
Duilleag oifigeil Riaghaltas Neiva

‘Se prìomh-bhaile Huila,[1] ann an Coloimbia,[2] a th’ann Neiva.[3] Tha e suidhichte 291km air falbh bho Bhogotá.[4] eadar dà steath dhe beanntan na h-Andes, ris an canar Cordillera Central (Beanntan meadhanach) agus Cordillera Oriental (Beanntan an Ear), air fearann còmhnard rèidh ris a n taobh an ear na h-aibhne Magdalena, ann an gleann leis an aon ainm, far a sruthaidh na h-aibhnichean Las Ceibas agus Río del Oro. ‘S e fear dhe na bailtean nas motha na dùthcha a th’ann, leis gur e port a cheanglas na bailtean Florencia, Mocoa, Popayán agus Pasto ri chèile. Tha crìochan aige mu thuath leis na bailtean dhe Aipe agus Tello; mu dheas le Rivera, Palermo agus Santa María; ris an roinn Meta air an àirde an ear agus ri Tolima, air an àirde an iar. Tha àireamh-sluaigh dhe mu 316,033 anns a’ bhaile fhèin,[5] neo tritheamh àireamh-sluaigh na roinne gu lèir, ach tha mu 93% na daoine Huila nan tàmh dìreach mu thimchheall a’ bhaile fhèin. 'S e Neiva an 20mh baile as motha na dùthcha.[6]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Chaidh Neiva a steidheachadh ann an 1539 le Juan de Cabrera, air àithne a thug e do Shebastián de Belalcázar, agus dh’ainmich e Villa de la Limpia Concepción del Valle de Neiva e (Spàinntis: Baile Gineamhainn Fìor-Ghlan a’ Ghlinne Neiva), anns an àite ris an canar Las Tapias neo Neivaviejo, 5 km mu dheas Campoalegre. Chaidh Popayán air a bhith a steidheachadh beagan ro làimhe, nuair a bha esan fhèin air an t-slighe gu ruige an àite far a bheil Bogotá an latha an-diugh, is e a’ sireadh a’ bhaile miotasach Eldorado (Spàinntis: Baile an Òir). Cha robh Neiva ann ach fad aon bhliadhna, o chionns gu do deach am fear-steidheachaidh, Juan Cabrera, cobhair a thoirt dhan bhaile Timaná, leis gu robh na Tùsanaich a’ dèanamh sèisd air: le sin chaidh na daoine a sgapadh ‘s a sgaoileadh fad is farsaing.

Steidhich an Ceann-feachd Juan Alonso am baile airson an darna turas 18mh an Lùnasdal 1550, ann an àite far a bheil Villavieja (Spàinntis: An t-Seann Bhaile) an latha an-diugh, fearann a bha aig na Tùsanaich Toyo aig an àm ud sin, is thug e San Juan de Neiva air. Chaidh am baile a mhilleadh le Tùsanaich an àite ann an 1569, (na Pijao agus na Otá) is shabaid iad an aghaidh na cinn-feachd aig Belalcázar airson tòrachd a thogail air mharbhaidh Timanco, mac a’ chinn-fheadhna ionadail, Guaitipán, air an robh an far-ainm La Gaitana.

Chaidh am baile a ghluasad 24mh an Cèitean 1612 chun an àite far a bheil Diego de Ospina y Medinilla an latha an-diugh, mar dhùrachd chaitligeach gu Nuestra Señora de la Limpia Concepción del Valle de Neiva (Spàinntis: Naomh Màiri Gineamhainn Fìor-Ghlan a’ Ghlinne Neiva). Tha dathan a’ bhataich còmhnard rèidh is iad co-ionnan. Tha iad a’ samhlachadh trì stèidheachaidhean a’ bhaile. ‘S e samhla curantachd, urrantachd agus gaol an saorsa a th’ann an dearg. ’S e ùmhlachd na h-obrach agus neart cruthachail na daoine agus samhla an dòchais a th’ann an darna dath, an uaine. Mu dheireadh thall ‘s e samhla uaisleachd agus spioradalachd daoine a’ bhaile a th’ann an treas dath, am buidhe.

Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]

Ged a tha 316,033 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 20,072 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.

Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Neiva, ach tha 0.3% dhe Tùsanaich agus 0.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 92.6% dhe na daoine ann an Neiva leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 72.9% dhe na dachannan.[8]

Eaconamaidh[deasaich | deasaich an tùs]

‘S e àiteachas, malairt, agus mèinnean a tha aig cridhe an eaconamaidh. Tha iad a’ thoirt air falbh peatrail, gas, òr, airgead, cailc, màrmor agus copar. Taobh àiteachais, ‘ s e teòclaid, cofaidh, bananathan, rus, pònair agus sorghum an stuth-bhàirr nas cudromaiche. Tha togail bheathaichean uabhasach adhartach, gu h-àraidh taobh a’ mhairt. Tha gnìomhachas an àiteachais a’ dol bho neart gu neart, thathar a’ dèanamh manufacturas de producción artesanal, biadh agus deoch, y en la fabricacion de carrocerias y la metalmecanica. Tha am malairt gu math làidir, agus ‘s e Neiva am baile nas cudromaiche ann an iar-dheas na dùthcha, is e aiseal eaconamach na roinne Huila, Caquetá agus Putumayo.

Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]

Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Neiva. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]

Misael Pastrana Borrero (1923 - 1997: Ceann suidhe na dùthcha eadar 1970 agus 1974.

Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]

An t-sìde ann an Neiva

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Riaghaltas na Roinne: Bailtean
  2. Dùthchannan aig SMO
  3. Encyclopedia Britannica
  4. Invias
  5. Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
  6. Bailtean as motha na dùthcha
  7. Cololmbia Virtual
  8. Bileag fhiosrachaidh DANE
  9. Country Studies: Colombia