Baile Mhic Aoidh

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Baile Mhic Aoidh
[[Faidhle:Balmaghie Church, Kirkcudbrightshire, Scotland.jpg|300px|]]
Suidheachadh
Dùthaich 22px Alba
Ceàrn Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Co-chomharran 54° 51′ 98″ Tuath
04° 01′ 22″ Iar
Feartan fiosaigeach
Àireamh fòn 01556

‘S e baile beag dùthchasail ann an cridhe na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Baile Mhic Aoidh (Beurla/Beurla Ghallda: Balmaghie). Tha e suidhichte aig 76m os cionn ìre na mara,[1] ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Gleann Lochair agus Baile Labhrainn. Tha e 272km air falbh bho Obar Dheathain, 103km bho Ghlaschu, 13km bho Chille Chuithbeirt agus 123km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Baile Mhic Aoidh. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha eaglais agus talla[3] anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil agus le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann an Crois Mhìcheil[4] agus dhan àrd-sgoil ann an Caisteal Dhùghlais.[5] Tha an t-Uisge Dhè air an taobh tuath na parraist.

Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]

A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e cinnyeach gur ann à baile agus mac agus aodh anns a' Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.[6] A dh' aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à baile agus magach a tha an t-ainm, leis cho torrach 's a tha an sgìre,[7] ged a tha eachdraidh ionadail a' toirt cuideam dhan a' chiad theòiridh.

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Chaidh Baile Mhic Aoidh a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1420 mar Balmaceth. B' e teaghlach gu math cumhachdail san sgìre a bh'ann muinntir Mhic Aoidh bhon 10mh Linn gu ruige an 18mh Linn, nuair a reic iad an cuid oighreachdan.[8] Chaidh eaglais a thogail an seo ann an 1794.[9] A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair 20 duine à Baile Mhic Aoidh bàs sa Chogadh Mhòr[10] agus fear eile san Dàrna Chogadh.

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Elevation Map
  2. Distance from to
  3. Canmore
  4. Crossmichael Primary School
  5. A' Chomhairle
  6. Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
  7. The New Statistical Account of Scotland, Volume 2, William Blackwood, Dùn Èideann 1834
  8. Electric Scotland
  9. Scottish Churches
  10. Scottish War Memorials Project

Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]

Commons-logo.svg
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo: