Cille Chùithbeirt

O Uicipeid
(Air ath-sheòladh o Cille Chuithbeirt)
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Cille Chùithbeirt
Ecosse2009235.JPG
Suidheachadh
Cille Chùithbeirt is located in Alba
Cille Chùithbeirt
Cille Chùithbeirt (Alba)
Dùthaich Alba
Comhairle Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh
Co-chomharran 54° 50′ Tuath
04° 03′ Iar
Comharradh-clèithe NX685505
Feartan fiosaigeach
Àireamh-shluaigh 3,447 (2011)
Àireamh fòn 01557
Duilleag oifigeil Duilleag a' Bhaile

‘S e baile beag agus port air an oirthir faisg air Caisteal Dhùghlais, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Cille Chùithbeirt[1]. Tha e suidhichte aig 65m os cionn ìre na mara,[2] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh (Siorrachd Chille Chùithbeirt ro 1975), eadar Baile Ùr nan Stiùbhartach agus Dail Bheithe, aig inbhir na h-aibhne Uisge Dhè. Tha e 40km air falbh bho Dhùn Phris, 112km bho Glaschu, 64km bhon An t-Sròn Reamhar agus 135km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 3,447 duine a' fuireach anns a' bhaile[4] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Chùithbeirt, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700.[5] Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus iasgach. B' àbhaist dha a bhith na bhaile-siorrachd.

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Tha baile air a bhith ann an seo iomadach linn ron 12mh Linn nuair a stèidheachaidh abaid, a chaidh atharrachadh gu eaglais san 16mh Linn. Chaidh a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1291 mar Kirkcutbrithe.[6] Fhuair Cille Chùithbeirt a chuid chòirichean bhon Righ Seumas II ann an 1453[7] ach do thogadh toll-bùtha is crois a' mhargaidh agus gus 1625. Chaidh am baile a chuairteachadh leis na Sasannaich ann an 1547, ach cha do ghèill muinntir a' bhaile idir.[8] Thog Tòmas MacGilleFhaolain caisteal ri taobh a' chidhe ann an 1570, a chaidh a choileanadh mu dheireadh thall ann an 1585. Tha beul-aithris a' cumail a' dol gun do chuireadh gu bàs bana-bhuidseach à Baile MhicIllFhaolain an seo, tè air an robh Eilispidh NicEòghain, ann an 1698[9] agus gun do thìodhlacadh i taobh a-muigh na cille an seo. Bha luchd-ealaine mar Edward Atkinson Hornel[10] agus George Henry, a bhuineadh dhan bhuidhinn ealain na Balaich à Glaschu, nan thàmh an seo bho mu 1880 gu ruige mu 1910, rud a thugadh cliù dhan bhaile air sàilleabh an chuid obrach san sgìre. Bha ceannard na bhuidhne, James Paterson, a' fuireach faisg air làimhe anns a' Mhòine Naomh cuideachd. Stèidheachadh loidhne-rèile eadar Dùn Phris agus Cille Chùithbeirt ann an 1864 ach dhùineadh an seirbheis ann an 1965.[11] Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm Wickerman fhilmeadh an seo ann an 1973.[12]

Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]

Bidh mòran dhe fhèis a' gabhail àite tron bhliadhna san sgìre: Fèis Chiùil Wickerman san Iuchar ann an Dùn Droighnein, Fèis Chiùil Jazz san Ògmhios agus Fèis Òrain sa Chèitean.[13] A bharrachd air sin, tha iomadach ghnìomhachas ann cuideachd: taighean-seinnse agus gallaraidhean-ealaine.[14]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Kirkcudbright/Cille Chùithbeirt”. Ainmean-Àite na h-Alba. Air a thogail 3s dhen Chèitean 2017.
  2. Falling Rain
  3. Distance Calculator
  4. SCROL
  5. Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
  6. The Placenames of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
  7. Old Kirkcudbright
  8. The History and Antiquities of the counties of Westmoreland and Cumberland
  9. A' Chomhairle
  10. Tate
  11. Kirkcudbright, St Mary Street, Railway Station”. Canmore. Air a thogail 14mh dhen Chèitean 2017.
  12. Movie Locations
  13. Wickerman Festival
  14. Arts and Crafts Trail