Karl Marx

O Uicipeid
Karl Marx
Beatha
Ainm slàn Karl Heinrich Marx
Breith Trier, 5 dhen Chèitean 1818
Dùthaich Rìoghachd na Pruise  1845)
duine gun stàit  (1845 -
Àite-fuirich Lunnainn
Trier
Berlin
Paris
Maison du Cygne - De Zwane (en) Translate
Ciad chànan Gearmailtis
Bàs Lunnainn, 14 dhen Mhàrt 1883
Àite-adhlacaidh cladh Highgate
Nàdar a’ bhàis adhbharan nàdarra (lung disease (en) Translate)
Teaghlach
Athair Heinrich Marx
Màthair Henriette Presburg
Cèile Jenny von Westphalen (en) Translate  (19 dhen Ògmhios 1843 -  1881)
Clann
Bràithrean ⁊ peathraichean
Sinnsirean
Foghlam
Foghlam Oilthigh Jena
Gimnasium Real Frederick William III (en) Translate
(1830 -
Oilthigh Bonn
(dhen Dàmhair 1835 - 1836)
Oilthigh Humboldt Berlin
(dhen Dàmhair 1836 - : jurisprudence (en) Translate, Feallsanachd
Àrd-fhoghlam Dotair Feallsanachd
Teusas Differenz der demokritischen und epikureischen naturphilosophie
Stiùiriche an teusais Bruno Bauer (en) Translate
Cànain Gearmailtis
Luchd-teagaisg Friedrich Gottlieb Welcker (en) Translate
Dreuchd
Dreuchd eaconamaiche, neach-naidheachd, eachdraiche, feallsanaiche, sòiseo-eòlaiche, rèabhlaideach, bàrd, neach-poileataigs agus sgrìobhadair
Àitichean-obrach Köln
Fastaichean Neue Rheinische Zeitung (en) Translate
Rheinische Zeitung (en) Translate
Obraichean comharraichte Economic and Philosophic Manuscripts of 1844 (en) Translate
Capital: A Critique of Political Economy (en) Translate
The German Ideology (en) Translate
Am Manifesto Commanach
Duaisean a fhuaras
Buaidh Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Max Stirner (en) Translate, Ludwig Feuerbach (en) Translate agus The Essence of Christianity (en) Translate
Ballrachd Comann Eadar-nàiseanta nam Fir-obrach
Far-ainmean Glückskind
Creideamh
Creideamh neo-dhiadhaireachd
Pàrtaidh poileataigeach Communist League (en) Translate
IMDb nm0555631

B' e feallsanaiche poileataigeach às a' Ghearmailt a bha ann an Karl Heinrich Marx (Trier, 5 an Cèitean, 1818Lunnainn, 14 am Màrt 1883). Bhitheadh e a sgrìobhadh mu airgeid agus cumhachd. Cuide ri Friedrich Engels, stèidhich e an fheallsanachd phoilitigeach ris an canar Co-mhaoineas anns an duilleachan no pamflaid "am Manifesto Commanach" a thàinig a-mach ann an 1848. An dèidh seo 's e 'Marxachas' a dh'èighear air na smuaintean aige.

Beatha agus obair[deasaich | deasaich an tùs]

Bha e na oileanach sna oilthighean ann am Bonn agus Berlin. Dh'imrich e do Pharas ann an 1843, far an do choinnich e Engels, agus Lunnainn ann an 1849. Tha mòran den bheachd gur e an leabhar is cudromaiche aige Das Kapital a sgrìobh e tarsainn air trì deichead agus far an do bhris e sìos, bheachdaich e agus gu ìre dh'ainmich e an seòrsa eaconamas ris an canar Kapitalismus (Gàidhlig: calpachas) san latha an diugh. Bha e a' dol an aghaidh bheachdan eaconamas libearalaich agus lean mòran deasbaid eadar an fheadhainn a tha ag aontachadh leis agus an fheadhainn nach eil. A rèir Marx,[1] bidh còmhstri ann eadar a' Bhùirdeasachd agus am Mòr-shluagh an-còmhnaidh.

Dh'ùghdar e gu leòr leabhraichean eile mu iomadach cuspair cuideachd. Ged a chaidh a bhreith anns a' Ghearmailt bha aige ri gluasad dhachaigh glè thric oir nach bu chaomh le toir dhaoine na beachdan aige agus mu dheireadh rinn e a dhachaigh ann an Lunnainn agus dh'fhuirich e an sin gus an do bhàsaich e ann an 1883. Thug na sgrìobh agus na rinn e buaidh mhòr air Fidel Castro agus Paulo Freire.

Urraman[deasaich | deasaich an tùs]

Dh'ainmicheadh an Oilthigh Leipzig air eadar 1953 agus 1990.

Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Callinicos, Alex (2010): The Revolutionary Ideas of Karl Marx. Bloomsbury, Lunnainn: Bookmarks. ISBN 978-1-905192-68-7.