An Rìoghachd Aonaichte

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
United Kingdom
Flag of the United Kingdom.svg
Bratach
Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
Gearradh-arm
EU location UK.png
Laoidh Nàiseanta
"God Save the Queen"
Sluagh-ghairm nàiseanta
rìoghail: "Dieu et mon droit"  (Fraingis)
"God and my right"
Cànan(an) oifigeil Beurla
Mion-chànan(an) co-oifigeil: Gàidhlig, Gaeilge, Cuimris, A' Bheurla Ghallda, Beurla Ghallda Uladh, Còrnais
Prìomh-bhaile Lunnainn
Baile as motha Lunnainn
Riaghaltas monarcachd bhun-reachdail
(Siostam pàrlamaideach)
Ban-rìgh Ealasaid II
Prìomh-mhinistear Theresa May
Stèidheachadh
Seumas VI na h-Alba 1 an Cèitean 1707
Achd an Aonaidh 1 am Faoilleach 1801
Cunnradh “Anglo-Irish” 12 an Giblean 1922
Farsaingeachd
Iomlan 244820 km² (79mh)
Uisge 1.34 %
Àireamh-shluaigh (2007)
Iomlan 60,975,000 (22na)
Dlùths 246/km² (48mh)
LTD/CCC (2006)
Iomlan US$2.270 trillean (6mh)
gach pearsa US$37,328 (13mh)
Roinn tìde GMT (UTC+0)
as t-samhradh BST (UTC+1)
Ruith-airgid Punnd Sasannach
Prìomh àrainn-lìn .uk
Còd Àireamh fòn 44

Is e stàit anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Rìoghachd Aonaichte.[1][2][3][4][5]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Bha na trì rìoghachdan fo aon mhonarcachd on bhliadhna 1603 nuair a fhuair Rìgh Seumas VI seilbh air cathair-rìgh Shasainn agus grèim air "rìoghachd" na h-Èireann an dèidh bàs bànrigh Ealasaid I de Shasainn, am monarc mu dheireadh bho theaghlach nan Tudor.

Chaidh an stàit a stèidheachadh ann an 1707 an dèidh aonadh eadar pàrlamaid Alba agus pàrlamaid Shasainn. As dèidh Ar-a-mach nan Èireannaich Aonaichte ann an 1798, chaidh Èirinn a-steach air an aonadh pàrlamaideach - cha robh a mhòr-chuid de mhuinntir na h-Èireann taiceil ri riaghail Shasannach co-dhiù.

Ann an 1688 chaill an Rìgh Seumas II (Seumas VII na h-Alba) a chrùn agus chaidh a nighean fhèin agus mac a pheathar as an Òlaind na àite. Rinn an fheadhainn a bha fhathast a' cur taic ris an Rìgh Seumas, na Seumasaich, trì ar-a-machan ann an 1715, 1719 is 1745 gus a chrùn a thilleadh dha. Aig crìoch a' ghnothaich, chaill mòran mhorairean Albannach na h-oighreachdan aca.

Bha an dùthaich gu mòr an sàs ann an tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn. Thachair an t-Ar-a-mach Aimeireagach ann an 1776; ann an 1783, dh'aithnich a' Bhreatann Mhòr gun robh na Stàitean Aonaichte neo-eisimeileach.

Aig deireadh an t-seachdamh linn deug, bha an Rìoghachd Aonaichte an sàs anns na Cogaidhean Napoleon Bonaparte, gu sònraichte anns an Spàinn.

Ann an 1921 chaidh roinneadh air Èirinn a chruthaich Saorstàit na h-Èireann (anns an robh 26 siorrachdan, no contae, a dh'fhàg an Rìoghachd Aonaichte) agus Èirinn a Tuath, 6 siorrachdan Ultach a dh'fhan anns an Rìoghachd Aonaichte. Ann an 1937 thilg muinntir na saorstàit dheth ùghdarras an Rìgh agus stèidhicheadh Poblachd na h-Èireann.

Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
  2. Dùthchannan aig SMO
  3. Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
  4. Am Faclair Beag
  5. Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Commons
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo: