Cille Chuithbeirt

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Cille Chuithbeirt
Ecosse2009235.JPG
[[Image: |300x300px]]
Suidheachadh
Dùthaich Flag of Scotland.svg Alba
Ceàrn Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Co-chomharran 54° 50' 00″ Tuath
04° 03′ 00″ Iar
Feartan fiosaigeach
Àireamh-shluaigh 3,447 (2011)
Àireamh fòn 01557
Duilleag oifigeil Duilleag a' Bhaile

‘S e baile beag agus port air a' chosta faisg air Caisteal Dhùghlais, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Cille Chuithbeirt. Tha e suidhichte aig 65m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Baile Ùr nan Stiùbhartach agus Dail Bheithe, aig inbhir na h-aibhne Uisge Dhè. Tha e 40km air falbh bho Dhùn Phrìs, 112km bho Glaschu, 64km bhon An t-Sròn Reamhar agus 135km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 3,447 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Chuithbeirt, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700.[4] Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus iasgach. B' àbhaist dha a bhith na bhaile-siorrachd.

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Tha baile air a bhith ann an seo iomadach linn ron 12mh Linn nuair a stèidheachaidh abaid, a chaidh atharrachadh gu eaglais san 16mh Linn. Fhuair Cille Chuithbeirt a chuid chòirichean bhon Righ Seumas II ann an 1453[5] ach do thogadh toll-bùtha is crois a' mhargaidh agus gus 1625. Chaidh am baile a chuairteachadh leis na Sasannaich ann an 1547, ach cha do ghèill muinntir a' bhaile idir.[6] Thog Tòmas MacGilleFhaolain caisteal ri taobh a' chidhe ann an 1570, a chaidh a choileanadh mu dheireadh thall ann an 1585. Tha beul-aithris a' cumail a' dol gun do chuireadh gu bàs bana-bhuidseach à Baile MhicIllFhaolain an seo, tè air an robh Eilispidh NicEòghain, ann an 1698[7] agus gun do thìodhlacadh i taobh a-muigh na cille an seo. Bha luchd-ealaine mar Edward Atkinson Hornel[8] agus George Henry, a bhuineadh dhan bhuidhinn ealain na Balaich à Glaschu, nan thàmh an seo bho mu 1880 gu ruige mu 1910, rud a thugadh cliù dhan bhaile air sàilleabh an chuid obrach san sgìre. Bha ceannard na bhuidhne, James Paterson, a' fuireach faisg air làimhe anns a' Mhòine Naomh cuideachd. Stèidheachadh loidhne-rèile eadar Dùn Phrìs agus Cille Chuithbeirt ann an 1864 ach dhùineadh an seirbheis ann an 1965.[9]

Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]

Bidh mòran dhe fhèis a' gabhail àite tron bhliadhna san sgìre: Fèis Chiùil Wickerman san Iuchar ann an Dùn Droighnein, Fèis Chiùil Jazz san Ògmhios agus Fèis Òrain sa Chèitean.[10] A bharrachd air sin, tha iomadach ghnìomhachas ann cuideachd: taighean-seinnse agus gallaraidhean-ealaine.[11]

Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]

  • Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 685 505

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Falling Rain
  2. Distance Calculator
  3. SCROL
  4. Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
  5. Old Kirkcudbright
  6. The History and Antiquities of the counties of Westmoreland and Cumberland
  7. A' Chomhairle
  8. Tate
  9. Disused Stations
  10. Wickerman Festival
  11. Arts and Crafts Trail