An Rìoghachd Aonaichte

O Uicipeid
(Air ath-sheòladh o Rìoghachd Aonaichte)
Jump to navigation Jump to search
An Rìoghachd Aonaichte
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (Beurla)
Flag of the United Kingdom.svg
Bratach
Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
Gearradh-arm
Europe-UK (orthographic projection).svg
Laoidh Nàiseanta
"God Save the Queen"
Sluagh-ghairm nàiseanta
rìoghail: "Dieu et mon droit"  (Fraingis)
"God and my right"
Cànan(an) oifigeil Beurla
Mion-chànan(an) co-oifigeil:
Gàidhlig
Gàidhlig na h-Èireann
Cuimris
A' Bheurla Ghallda
Beurla Ghallda Uladh
Còrnais
Prìomh-bhaile Lunnainn
Baile as motha Lunnainn
Riaghaltas monarcachd bhun-reachdail
(Siostam pàrlamaideach)
Ban-rìgh Ealasaid II
Prìomh-mhinistear Boris Johnson
Stèidheachadh
Seumas VI na h-Alba 1 an Cèitean 1707
Achd an Aonaidh 1 am Faoilleach 1801
Cunnradh “Anglo-Irish” 12 an Giblean 1922
Farsaingeachd
Iomlan 244820 km² (79mh)
Uisge 1.34 %
Àireamh-shluaigh (2007)
Iomlan 60,975,000 (22na)
Dlùths 246/km² (48mh)
LTD/CCC (2006)
gach pearsa US$37,328 (13mh)
Roinn tìde GMT (UTC+0)
as t-samhradh BST (UTC+1)
Ruith-airgid Punnd Sasannach
Prìomh àrainn-lìn .uk
Còd Àireamh fòn +44

Is e stàit anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Rìoghachd Aonaichte.[1][2][3][4][5]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

Bha na trì rìoghachdan fo aon mhonarcachd on bhliadhna 1603 nuair a fhuair Rìgh Seumas VI seilbh air cathair-rìgh Shasainn agus grèim air "rìoghachd" na h-Èireann an dèidh bàs bànrigh Ealasaid I de Shasainn, am monarc mu dheireadh bho theaghlach nan Tudor.

Chaidh an stàit a stèidheachadh ann an 1707 an dèidh aonadh eadar pàrlamaid Alba agus pàrlamaid Shasainn. As dèidh Ar-a-mach nan Èireannaich Aonaichte ann an 1798, chaidh Èirinn a-steach air an aonadh pàrlamaideach - cha robh a mhòr-chuid de mhuinntir na h-Èireann taiceil ri riaghail Shasannach co-dhiù.

Ann an 1688 chaill an Rìgh Seumas II (Seumas VII na h-Alba) a chrùn agus chaidh a nighean fhèin agus mac a pheathar as an Òlaind na àite. Rinn an fheadhainn a bha fhathast a' cur taic ris an Rìgh Seumas, na Seumasaich, trì ar-a-machan ann an 1715, 1719 is 1745 gus a chrùn a thilleadh dha. Aig crìoch a' ghnothaich, chaill mòran mhorairean Albannach na h-oighreachdan aca.

Bha an dùthaich gu mòr an sàs ann an tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn. Thachair an t-Ar-a-mach Aimeireagach ann an 1776; ann an 1783, dh'aithnich a' Bhreatann Mhòr gun robh na Stàitean Aonaichte neo-eisimeileach.

Aig deireadh an t-seachdamh linn deug, bha an Rìoghachd Aonaichte an sàs anns na Cogaidhean Napoleon Bonaparte, gu sònraichte anns an Spàinn.

Ann an 1921 chaidh roinneadh air Èirinn a chruthaich Saorstàit na h-Èireann (anns an robh 26 siorrachdan, no contae, a dh'fhàg an Rìoghachd Aonaichte) agus Èirinn a Tuath, 6 siorrachdan Ultach a dh'fhan anns an Rìoghachd Aonaichte. Ann an 1937 thilg muinntir na saorstàit dheth ùghdarras an Rìgh agus stèidhicheadh Poblachd na h-Èireann.

Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
  2. Dùthchannan aig SMO
  3. Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
  4. Am Faclair Beag
  5. Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Commons
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo: