Dòmhnall Mac an Deòir

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Dòmhnall Mac an Deòir
Donald Dewar.jpg
Ball de Chomhairle Dhìomhair na Rìoghachd Aonaichte


prìomh-chuip


Ceannard Pàrtaidh Làbarach na h-Alba


Member of the 44th Parliament of the United Kingdom

31 dhen Mhàrt 1966 - 29 dhen Chèitean 1970
Sgìre: Obar Dheathain a Deas
Taghadh: United Kingdom general election, 1966
Member of the 47th Parliament of the United Kingdom

13 dhen Ghiblean 1978 - 7 dhen Ghiblean 1979
Sgìre: Glasgow Garscadden
Taghadh: UK Parliamentary by-election
Member of the 48th Parliament of the United Kingdom

3 dhen Chèitean 1979 - 13 dhen Chèitean 1983
Sgìre: Glasgow Garscadden
Taghadh: United Kingdom general election, 1979
Member of the 49th Parliament of the United Kingdom

9 dhen Ògmhios 1983 - 18 dhen Chèitean 1987
Sgìre: Glasgow Garscadden
Taghadh: United Kingdom general election, 1983
Rùnaire Dùbhlanach na Stàite airson Alba

31 dhen Dàmhair 1983 - 18 dhen Iuchar 1992
Bruce Millan - Tom Clarke
Member of the 50th Parliament of the United Kingdom

11 dhen Ògmhios 1987 - 16 dhen Mhàrt 1992
Sgìre: Glasgow Garscadden
Taghadh: United Kingdom general election, 1987
Member of the 51st Parliament of the United Kingdom

9 dhen Ghiblean 1992 - 8 dhen Ghiblean 1997
Sgìre: Glasgow Garscadden
Taghadh: taghadh nàiseanta na Rìoghachd Aonaichte, 1997
Rùnaire Dùbhlanach na Stàite airson Obraichean is Peinnseanan

18 dhen Iuchar 1992 - 19 dhen Dàmhair 1995
Michael Meacher - Chris Smith, Baron Smith of Finsbury
prìomh-chuip a’ Phàrtaidh Làbaraich

19 dhen Dàmhair 1995 - 2 dhen Chèitean 1997
Derek Foster, Baron Foster of Bishop Auckland - Alastair Goodlad, Baron Goodlad
ball 52mh Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte

1 dhen Chèitean 1997 - 11 dhen Dàmhair 2000
Sgìre: Glasgow Anniesland
Taghadh: taghadh nàiseanta na Rìoghachd Aonaichte, 1997
Rùnaire Stàite na h-Alba

2 dhen Chèitean 1997 - 17 dhen Chèitean 1999
Michael Forsyth, Baron Forsyth of Drumlean - John Reid, Baron Reid of Cardowan
Ball-pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte

2 dhen Chèitean 1997 - 11 dhen Dàmhair 2000
← no value - John Robertson
Ball 1d Phàrlamaid na h-Alba

6 dhen Chèitean 1999 - 11 dhen Dàmhair 2000
Sgìre: Glaschu Fearann Anna
Taghadh: Taghadh Albannach 1999
1. Prìomh-mhinistear na h-Alba

13 dhen Chèitean 1999 - 11 dhen Dàmhair 2000
← no value - Seumas Uallas
Beatha
Breith Glaschu, 21 dhen Lùnastal 1937
Dùthaich  Alba
Bàs Dùn Èideann, 11 dhen Dàmhair 2000
Foghlam
Foghlam Oilthigh Ghlaschu
Cànain Beurla
Dreuchd
Dreuchd neach-poileataigs agus neach-lagha
Àitichean-obrach Lunnainn
Creideamh
Pàrtaidh poileataigeach Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Am Pàrtaidh Làbarach

B' e neach-poileataigs na h-Alba a bha ann an Dòmhnall Mac an Deòir (no Dòmhnall Deòireach, Beurla: Donald Dewar). B' esan a' chiad Prìomh Ministear aig Alba.

Eachdraidh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]

Rugadh e ann an Glaschu agus chaidh e gu Acadamaidh Glaschu agus an uairsin gu Oilthigh Glaschu. 'S ann aig Oilthigh Glaschu a choinnich e Iain Smith, a bha às déidh sin 'na cheannard aig Pàrtaidh Làbarach na h-Alba, aig comunn deasbaid an oilthigh.

Bha e na bhall de Phàrtaidh Làbarach na h-Alba agus den Phàrtaidh Làbarach Breatannach bho aois òg. Fhad 's a bha e ag obair ann an Glaschu mar neach-lagha chaidh a thaghadh 'na Bhall-Phàrlamaid airson an roinn-taghaidh Obar Dheathain a Deas, aig aois 28, anns an taghadh coitcheann 1966. Ann an 1970 dh'fhàg a bhean 's màthair an dithis cloinne e airson am fear-lagha Albannach Derry Irvine. Cha do rèitich an dithis fear a-riamh ged a bha iad còmhla anns an aon Chaibineat ann an 1997. Cha do phòs e a-rithist. Cuideachd ann an 1970 chaill e an seat aige anns an taghadh coitcheann 1970.

Thug e greis a mach a poileataigs anns na seachdadan ach thill e ann an 1978 mar Ball-Phàrlamaid roinn-taghaidh ann an Glaschu. Dh'èirich e gu luath troimh na h-ìrean agus ann an 1984 bha e 'na bhall den chaibineat dùbhlanach.

Pàrlamaid na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]

Ann an 1997 nuair a bhuannaich am Pàrtaidh Làbarach an taghadh coitcheann rinn Tony Blair e 'na Rùnaire Stàite na h-Alba. Anns an dreuchd seo b' urrainn dha cumail air leis a' phròiseact a thòisich Iain Smith mus do bhàsaich e - Achd na h-Alba. Thòisich agus bhrosnaich e an tiomnadh chumhachdan agus ann an 1999 thàinig an obair a rinn e gu buil nuair a fhuair Alba a ciad Phàrlamaid airson 300 bliadhna, agus chaidh esan a thaghadh mar Phrìomh Mhinistear. Chaidh e cuideachd a thaghadh mar Bhall Pàrlamaid na h-Alba airson Glaschu Fearann Anna.

An obair mhór a bha e air dèanamh airson a' Phàrlamaid seo fhaighinn, thòisich e a' cur dragh air shlàinte agus bha aige ri obair-lannsa cridhe fhaighinn anns a' Chèitean 2000. Air 10 an Dàmhair sa bhliadhna sin bha call-fala mòr aige na cheann. Bhàsaich e an ath latha ann an Ospadail Coitcheann an Iar ann an Dùn Èideann.[1] Bha an tìodhlacadh aige ann an Cathair-eaglais Glaschu agus bha bròn ann nach fhaiceadh sa bhaile roimhe airson neach-poileataigs. Chaidh a chorp a losgadh agus a luaithre a sgapadh aig Ceann Loch Gilb.

Anns a' Chèitean 2002 dh'fhosgail Tony Blair ìomhaigh de Dhòmhnall Mac an Deòir aig ceann Rathaid Bhochanain ann an Glaschu.

Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. 'Father of nation' dies”, BBC. 11mh dhen Dàmhair 2001. Air a thogail 13mh dhen Iuchar 2017.