Richard Wagner

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Richard Wagner

'S e neach-ciùil Gearmailteach a bha ann an Richard Wagner (22 an Cèitean, 1813 - 13 an Gearran, 1883).

Beatha Wagner[deasaich | edit source]

Rugadh e ann an Leipzig anns a' Ghearmailt sa bhliadhna 1813. Chaochail athair, Carl Friedrich Wagner (1770–1813), nuair a bha e sia mìos a dh'aois. Phòs a mhàthair, Johanna Rosine Pätz (1778–1848), a-rithist san 28 an Lùnasdal 1814. B' e cleasaiche agus bàrd a bha ann Ludwig Geyer (1778–1821), leas-athair Wagner, a chaochail nuair a bha Wagner ochd bliadhna a dh'àois. Canar gun robh trioblaid le fèin-aithne aig Wagner fad a bheatha air sgàth 's "an dà athair aige".[1] Ghluais an teaglach gu Dresden ann an 1814. Eadar 1821 agus 1827, an dèidh bàs an leas-athair, bha Wagner a' fuireach ann an Eisleben aig càirdean an teaghlaich.

Nuair a bha Wagner 16 bliadhna a dh'aois, chunnaic e an opra Fidelio (a chaidh a sgrìobhadh le Ludwig van Beethoven) ann an Leipzig. Bhon àm sin bha e soilleir do Wagner gum bi e na cheòladair. Thòisich e pìosan ciùil a sgrìobhadh agus bho 1831 a-mach chaidh e don Oilthigh Leipzig. Anns a' bhliadhna 1833 chruthaich e a chiad opra: Die Feen ("Na Taibhsean").

San 24 an Sàmhainn 1836 phòs e Wilhelmine „Minna“ Planer (5 an t-Sultain 1809 - 25 am Faoilleach 1866) ann an Königsberg. B' e cleasaiche a bha innte. Eadar 1837 agus 1839 bha Wagner ag obair ann an Riga, an uair sin dh'fhalbh e air bàta gu Lunnainn. Air an t-siubhail seo a bha gu math stoirmeil, nochd am bun-bheachd mun "Der fliegende Holländer". Bho 1840 gu 1841 bha e a' fuireach ann am Paris agus an dèidh sin fhuair e obair ann an Dresden mar Kapellmeister aig an Semperoper. Air sgàth 's trioblaidean poileataigeach b' fheudar do Wagner a' Ghearmailt fhagail agus chaidh e do Zürich (1849–1858) agus àitichean eadar-dhealaichte, gus an do dh'imrich e air ais don Ghearmailt ann an 1872. Chaidh an Richard-Wagner-Festspielhaus a thogail ann am Bayreuth a rèir phlànaichean Wagner.

Chaochail Wagner ann an Venice 13 an Gearran 1883.

Taghadh dhen Cheòl aige[deasaich | edit source]

  • Die Feen (1833-34, prìomh-thaisbeanadh 1888)
  • Das Liebesverbot oder Die Novize von Palermo (1834-36, prìomh-thaisbeanadh 1836)
  • Rienzi, der Letzte der Tribunen (1837-40, prìomh-thaisbeanadh 1842)
  • Der fliegende Holländer (1840-41, prìomh-thaisbeanadh 1843)
  • Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg (1842-45, prìomh-thaisbeanadh 1845)
  • Lohengrin (1845-48, prìomh-thaisbeanadh 1850)
  • Der Ring des Nibelungen (prìomh-thaisbeanadh 1876), a tha a# gabhail a-steach ceithir pàirtean:
    • An oidhche tòiseachaidh: Das Rheingold (1851-54, prìomh-thaisbeanadh 1869)
    • A' chiad latha: Die Walküre (1851-56, prìomh-thaisbeanadh 1870)
    • An dàrna latha: Siegfried (1851-71, prìomh-thaisbeanadh 1876)
    • An treasa latha: Götterdämmerung (1848-1874, prìomh-thaisbeanadh 1876)
  • Tristan und Isolde (1856-59, prìomh-thaisbeanadh 1865)
  • Die Meistersinger von Nürnberg (1845-67, prìomh-thaisbeanadh 1868)
  • Parsifal (1865-82, prìomh-thaisbeanadh 1882)

Iomraidhean[deasaich | edit source]

  1. Martin Gregor-Dellin: Wagner Chronik - Daten zu Leben und Werk, Reihe Hanser 97, Carl Hanser Verlag, 1972, duilleag 9 agus 10

Ceanglaichean a-mach[deasaich | edit source]

Commons
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo: