Fernando Vallejo

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Fernando Vallejo
Fernando Vallejo.jpg
Beatha
Breith Medellín, 24 dhen Dàmhair 1942
Dùthaich  Coloimbia
Foghlam
Foghlam Oilthigh Javeriana
Cànain Spàinntis
Dreuchd
Dreuchd bith-eòlaiche, stiùiriche fhilmichean, sgrìobhadair agus sgrìn-sgrìobhaiche
Obraichean comharraichte La puta de Babilonia
Duaisean a fhuaras
Gnè ealain nobhail
IMDb nm0884982

‘S e sgrìobhadair agus stiùiriche film à Coloimbia a th’ ann am Fernando Vallejo Rendón (Medellín, 24 an Dàmhair 1942), ged a tha cead-siubhail meagsaganach aige a-nis. Tha Vallejo air mòran dhuais fhaighinn – nam measg an duais Rómulo Gallegos agus an duais FIL – agus ‘s e neach-dùbhlain na h-eaglaise caitligich, poileataigs ann an Coloimbia, moraltachd-brèige, fiosgaig, agus foirmeileachdan a th’ ann cuideachd. Tha e an gu math aghaidh an t-seann cheann-suidhe Álvaro Uribe Vélez. Ann an 2007 nochd dà nobhail a sgrìobh e - El desbarrancadero agus La Virgen de los sicarios- ann an liosta nan leabhraichean na b’ fheàrr air an sgrìobhadh sa Spàinntis às na làithean siud.[1] ‘S e neo-dhiadhaire a th’ann.

Beatha[deasaich | deasaich an tùs]

‘S ann le teaghlach dhe seachdnar duine-cloinne a bhuineas Vallejo.[2] Rugadh agus thogadh ann an Medellín e agus bha athair, Aníbal Vallejo Álvarez, na mhinistear sa Phàrtaidh Tòraidh Choloimbia. ‘S fìor thoil le Vallejo ceòl clasaigeach, gu seachd-àraidh Mozart, Chopin, Gluck agus Strauss agus tha e na shàr chluicheadair piàna cuideachd. An dèidh bliadhna san Dàimh Feallsanachd Oilthigh Nàiseanta Coloimbia ann am Bogotá, thug e ceum ann am Bith-eòlas san Oilthigh Javeriana. Chaidh e dhan Roinn Eòrpa far a dh'ionnsaich e mu fhilmichean aig Cinecittá san Eadailt. Air 25 an Gearran 1971 ghluais Vallejo gu Meagsago, far a sgrìobh e a h-uile càil a bh’ aige ri sgrìobhadh. Bhon latha ud sin, chan eil e air tilleadh idir gu Coloimbia ri fuireach ann. Anns An t-Sultain 2009 thug Oilthigh Nàiseanta Colombia dotaireachd honoris causa dha Vallejo, ged a bha dàil ann mus d’fhuair e i, air sàilleabh cho connspaideach ‘s a tha a chuid obrach. Ann an 2007 dhiùlt e a nàiseantachd Choloimbia, leis gu robh e gu math an aghaidh na bha a’ tachairt ann am poileataigs na dùthcha aige.[3] A dh’aindeoin sin, thuirt e gum bàsachadh e ann an Coloimbia, san taigh anns an do rugadh e.[4] Ann an 2012 thagh luchd-leughaidh an iris Foreign Policy e dhan liosta nan deichnear innleachdach nas cudromaiche ann an Aimearaga-Laideannach .[5]

Na sgrìobhadair[deasaich | deasaich an tùs]

Tha Vallejo uabhasach ainmeil air feadh na cruinne air sàilleabh nan nobhailean a sgrìobh e, ach tha e air trì leabhraichean làn aistean, dà sgeul-beatha mu bhàrdachd agus gràmair litreachais fhoillseachadh cuideachd. Aig an toiseach tòisichidh rinn e tòrr ann an saoghal nam film ann am Meagsago.

Tha còig leabhraichean fèin-eachdraidheil aige, ann an sreath air a bheil El río del tiempo (Abhainn Thìm) mar a leanas: Los días azules (1985), a sheallas beatha òg an sgrìobhadair, an dà chuid ann an oighreachd Santa Anita. A bhuineadh dha sheanair agus ann an sgìre Boston (Medellín); El fuego secreto (1987), far a chithear an deugair ann an saoghal nan drogaichean agus co-sheòrsachd ann am Medellín agus Bogotá; Los caminos a Roma (1988) agus Años de indulgencia (1989) mu na rinn e thall san Roinn Eòrpa, gu h-àraidh san Ròimh agus ann an Eabhraig Nuadh; Entre fantasmas (1993) mu na bliadhnachan a tha air a chur seachad ann am Meagsago, bho 1971.

Sgrìobh Vallejo sgeul-beatha a’ bhàird Miguel Ángel Osorio, à Antioquia, a bha na b’ ainmeil fon fhar-ainm Porfirio Barba Jacob. B’ e El mensajero (1987) an t-ainm a thug e air leabhar seo, a dh’fhoillsich e an dèidh còrr is deich bliadhna ag obair air a’ phròiseict air feadh Choloimbia, Aimearaga Mheadhanach agus Meagsago. Ann an 1994 dh’fhoillsich e leabhar sònraichte nach bhuineadh dhan sreath mun bheatha fhèin, air an robh La Virgen de los sicarios, mu ainneart agus reic drogaichean ann am Medellín. Rinn Barbet Schroeder film dheth.

Bhuannaich El desbarrancadero an Duais chliùiteach Rómulo Gallegos ann an 2003. Rinn Vallejo dealbh-chunntas air euslaint agus air bàs a bhràthar Darío ann an dòigh gu math làidir, a’ toirt dhuinn beachdan air cuspairean mar euslaint (gu h-àraidh AIDS), trioblaid san teaghlach, ainneart agus an Eaglais Chaitligeach mar dhuilgheadas sòisealta.

Ann an La rambla paralela (2002) tha corp a’ gluasad air feadh Bharcelona, fo bhuaidh breug-shealladh agus air a thachdadh leis an teas. Tha guth an neach-aithris air a bhreisleachadh eadar Medellín agus Meagsago, agus bha am film loma-làn rosg dàsanach, cianalach, is na làithean a dh’fhalbh, na làithean ri teachd agus an latha an-diugh a’ tighinn ri chèile.

Ann am Mi hermano el alcalde (2004) – sgrìobh e nobhail air a bhrosnachadh tro eisimpleir a bhràthar Carlos, a bha na phrobhaist ann an Támesis, Antioquia. ‘S e dealbh ìoranta ach fèiseil a th’ ann mu dhòighean-taghaidh ann an Aimearaga a Deas: geallaidhean nach gabh a dhèanamh, bhòtaichean air an ceannachd, luchd-bhòtaidh nan tannasg agus caraidean-fàbharachd. An dèidh shabaid dhoirbh gu bhith onaireach, thèid e a thaghadh mar phrobhaist agus tha e gu math soirbheachail, ged a tha iomadh duilgheadas laghail agus eaconomach aige fad an t-siubhail.

A thaobh fhilmichean, sgrìobh agus chuir e air dòigh dhà fhilm ann am Meagsago mu dheidhinn ainneart thall ann an Coloimbia fhèin: Crónica roja (1977) agus En la tormenta (1980). B’ e La derrota (1984), a sgrìobh e ann an co-bhann le Kado Kostzer, am film mu dheireadh a rinn e mar riochdaire.

Ann an 1985 dh’fhoillsich Procultura Poesía completale Vallejo, mun Bhàrd Porfirio Barba Jacob. An ceann deich bliadhna de rannsachaidhean dh’fhoillsich iad leabhar mòr eile le Vallejo mu bhàrd cudromach eile à Coloimbia: José Asunción Silva; b’ e sgeul-beatha a bh’ ann air an robh, Almas en pena, chapolas negras, mu na duilgheadasan a bh’ aig Silva a thaobh airgead agus ciamar a bha am beatha nan ealadair ann am Bogotá aig deireadh an 19mh Linn. Thug an leabhar seo piseach air leabhraichean sgeòil-bheatha air fad.

‘S ann an an Coloimbia fhèin far a shuidheas e a’ mhòr-chuid dhe chuid obrach agus ‘s e ainneart, co-sheòrsachd, òigeachd, drogaichean, bàs agus beathaichean a th’ ann na cuspairean a nochdas ann mar as trice.

Tha ùidh aig Vallejo air aistean cuideachd: ann an 1983, dh’fhoillsich FCE Logoi: una gramática del lenguaje literario ann am Meagsago. B’ e pròiseact rannsachaidh àrd-mhiannach mu sgrìobhadh litreachail a bh’ ann, anns an do sheall e gu dlùth air cànan, cleachdadh-cànain agus cnapan-starra; ann an La tautología darwinista (1998) dh’fheuch e a dhol às àicheadh na sgrìobh Darwin a thaobh taghadh nàdarra agus freagarrachadh èabhlaideach. Ghabh e ri na sgrìobh Darwin ann am bitheantas, ged a bha Vallejo dhen bheachd gur e dìreach atharraidhean tuaireamach aig ìre ann an ADN a bha an lùib, às aonais eadar-ghabhail neo buaidh an àrainneachd neo càil sam bith eile.

‘S e lèirsinn dhubh bhrònach dhoirbh stràiceil dhen t-saoghal a bheir Vallejo dhuinn, rud a bhriseas ìomhaighean. ‘S ann ann an dòigh gu math searbh beòthail a sgrìobhas e agus thathar dhen bheachd gu bheil a chuid obrach aig sàr àrd ìre ann an litreachas na dùthcha. Ann an aiste eile, Manualito de imposturología física (2005), thug e dhuinn argamaid aoireil mu theòiridhean ann am fiosaigs; dh’fhàg Vallejo air luchd-fiosgaigs, a’ cantainn gu robh iad ri foill, agus chruthaich ainm ùr air a shon: 'imposturología'. Fhuair an leabhar mòran chàinidhean bho eòlaichean.[6][7]

Ann an 2007 dh’fhoillsich e La puta de Babilonia, seòrsa dhe aiste eachdraidheil, fhada riamalagach, anns a bheir Vallejo dubh-chàineadh air Crìosdaidheachd agus air an Eaglais Chaitligeach. Thuirt e fhèin gur e giorradan eucoir na Bhatacain a th’ ann. Anns a’ chiad dol a-mach b’ e Santillana, a bhuineas do Grupo Prisa, a dh’fhoillsicheadh e, ach dh’iarr iad air Vallejo càinidhean an aghaigh Ioslaim a dhubhadh às, air sàilleabh gu robh an t-eagal orra a thaobh aicheamhail. Dhiùlt Vallejo sin a dhèanamh agus, aig a’ cheann thall, ‘s e Planeta a dh’fhoillsich an leabhar slàn.[8]

Ann an 2011 thug Fèis Eadar-nàiseanta nan Leabhar ann an Guadalajara dha duais eile: an duais FIL, o chionns gur e sgrìobhadair “a sheallas a chuid fhaireachdainnean tro ghuth an ealadair, a’ toirt fìreachd agus saoghal neònach a’ mhic-mheanma ri chèile”. 'S e deagh eisimpleir an traidisein luinneach Antioquianach a th’ ann am Fernando Vallejo, dìreach mar Bharba-Jacob agus Fernando González Ochoa a bh’ ann roimhe. Tha e cho bàidheil ri beathaichean agus tha e ag iomairt air an son.

Obair[deasaich | deasaich an tùs]

Nobhailean[deasaich | deasaich an tùs]

  • Los días azules (Na Làithean Liath), Santillana, 1985
  • El fuego secreto (An Teine Dìomhair), Santillana, 1987
  • Los caminos a Roma (Slighean dhan Ròimh), Santillana, 1988
  • Años de indulgencia (Bliadhnachan Loghnaidh), Santillana, 1989
  • Entre fantasmas (Eadar Tannasgan), Alfaguara, 1993
  • La Virgen de los sicarios (Òigh nam Murtair), Alfaguara, 1994
  • El desbarrancadero (An t-Ionad Tìreachaidh), Alfaguara, 2001
  • La rambla paralela (An Casan Co-shìnte), Alfaguara, 2002
  • Mi hermano el alcalde (Mo bhràthair am Pròbhaist), Alfaguara, 2004
  • El don de la vida (Gibht a’ Bheatha), Alfaguara, 2010
  • Casablanca la bella(Casablanca Àlainn), Alfaguara, 2013
  • ¡Llegaron! (Ràing iad!), Alfaguara, 2015

Sgeul-beatha[deasaich | deasaich an tùs]

  • Barba Jacob: el mensajero (Barba Jacob, an Teachdair), mun Bhàrd Porfirio Barba-Jacob, Séptimo Círculo, 1984
  • El mensajero (An Teachdair), Planeta, 1991 (An t-aon rud ann an dreach nobhail)
  • Almas en pena, chapolas negras (Anman ann am Pian, Dealanan-dè Dubha), mun Bhàrd José Asunción Silva, Santillana, 1995
  • El cuervo blanco (An Fheannag Gheal), mun Chànaiche agus sgrìobhadair Rufino José Cuervo, Alfaguara, 2012

Litreachas agus Cànanachas[deasaich | deasaich an tùs]

  • Logoi: una gramática del lenguaje literario (Logoi: Gràmar Càna Liteachais), Fondo de Cultura Económica, 1983

Aistean[deasaich | deasaich an tùs]

  • La tautología darwinista y otros ensayos (Ath-bhriathrachas Darwin agus Aistean Eile), Taurus, 2002
  • Manualito de imposturología física (Leabhar-làimhe eòlas-sionnail Fiosaigeach), Taurus, 2005
  • La puta de Babilonia (An Striopach à Babilon), Planeta, 2007

Cruinneachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  • Peroratas (Srutan), cruinneachadh cholbhan litreachais, co-labhairtean agus còmhraidhean, Alfaguara, 2013

Filmichean[deasaich | deasaich an tùs]

Na Riochdaire[deasaich | deasaich an tùs]

Filmichean Giorrid[deasaich | deasaich an tùs]

  • Un hombre y un pueblo (Duine agus Sluagh), 1968
  • Una vía hacia el desarrollo (Slighe dhan Leasachadh), 1969

Filmichean fada[deasaich | deasaich an tùs]

  • Crónica roja (Eachdraidh Dhearg) 1977
  • En la tormenta (Anns an Stoirm), 1980
  • Barrio de campeones (Sgìre nan Curaidh), 1981

Na Sgrìobhadair Sgriopt[deasaich | deasaich an tùs]

  • La Virgen de los sicarios 2000

Na Actair[deasaich | deasaich an tùs]

  • La desazón suprema: Retrato incesante de Fernando Vallejo (An t-àrd an-fhois: Dealbh gun tàmh Fernando Vallejo), film aithriseach fo stiùireadh Luis Ospina, 2003
  • El septimazo de Fernando Vallejo. (An Seachd Mòr aig Fernando Vallejo), film aithriseach fo stiùireadh José Alejandro González Vargas, 2010

Duaisean ‘s a leithid[deasaich | deasaich an tùs]

  • Duais Ariel airson a’ chiad obrach do Crónica roja, 1979
  • Duais Ariel airson filmichean fada do En la tormenta, 1981
  • Duais Rómulo Gallegos dhan nobhail El desbarrancadero, 1983
  • Dotaireachd honoris causa às an Oilthigh Nàiseanta Colombia , 2009
  • Duais FIL, 2011

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. La Semana
  2. W Radio
  3. Caracol Radio
  4. No Más Uribe
  5. Foreign Policy
  6. El Colombiano
  7. Vive Lo y Opina Ecuador
  8. El Tiempo

Ceanglaichean A-muigh[deasaich | deasaich an tùs]