Timișoara

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Timișoara
Temesvár/Temeswar/Темишвар
Timisoara CoA transparent background.png
Gearradh-arm
no Seula
Timisoara collage.jpg
Timisoara pe Harta Timisului.png
Suidheachadh
Dùthaich Flag of Romania.svg Romàinia
Ceàrn Timis county coat of arms.png Timiș
Co-chomharran 45° 45 35' Tuath
21° 13 48' Ear
Feartan fiosaigeach
Farsaingeachd 130.5 km²
Àireamh-shluaigh 319,279 (2011)
Dlùths 2,446.58/km²
Àireamh fòn +40 02 56
Duilleag oifigeil Duilleag Oifigeil

'S e baile mòr eadar Arad agus Reșița, air an àirde an iar Romàinia a th' ann an Timișoara (IPA: ˈtimiˈʃo̯ara, Ungairis: Temesvár, Gearmailtis: Temeswar, Sèirbis; Темишвар). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Timiș, aig 90m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Timiș. Tha 319,279 duine a' fuireach ann.[1]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

'S ann às an fhacal vár (Gàidhlig: Cathair) ann an Ungairis agus am freumh Innd-Eòrpais thib (Gàidhlig: boglach) 's a tha ainm a' bhaile.[2] Bha treubhan Daci agus Ceilteach nan tàmh ann, ro teachd nan Ròmanach. Tha eachdraiche neo dithis ann an Romàinia dhen bheachd gur ann ann an Timișoara 's a bha an tuineachadh Daci Zurobara, mun do sgrìobh Ptolomaidh san leabhar Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1212 mar Castrum regium Themes. Rinn na Tatari sgrios agus milleadh air a' bhaile san 13mh Linn. Bhuinneadh e do dh' Impireachd nan Otomanach bho 1552 gu ruige 1716. B' e gun tàinig fear air an robh Kara Ahmed Pasha agus 160,000 saighdear gu Timișoara, chuairtich iad am baile agus, air 22 an Giblean 1552, thuit e: bha Timișoara phrìomh-bhaile na roinn Eyālet-i Tımışvār on latha siud air adhart.[3] Ann ceann 176 bliadhna, cheannsaich arm nan Habsburgach am baile ann an 1716. Ghabh Romàinia os làimh Timișoara ann an 1920. Thug plèanaichean-cogaidh Aimearganach, Breatainneach agus Gearmailteach ionnsaigh air a' bhaile aid deireadh an Dàrna Cogaidh. B' ann ann an Timișoara a thòisich Rèabhlaid Romàinianach air 16 an Dùbhlachd 1989, nuair a thog na daoine fianais sna sràidean agus an Riaghaltas a' feuchainn ris an easbaig Pròstanach László Tőkés a chur a-mach à dheuchd.[4]

Àireamh-shluaigh[deasaich | deasaich an tùs]

À rèir Cunntas-shluaigh 2015 tha mòr-chuid Romàinianaich (259,754) agus mion-chuidean Ungairianaich (15,564), Seirebianaich (4,843), Gearmailtich (4,193), Rroma (2,145), Rutheni (556) agus Iùdhaich (176) a' fuireach ann an Timișoara.

Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]

Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Institutul Național de Statistică
  2. Iorgu Iordan - Dicționar onomastic românesc, Editura Academiei Române, Bucharest, 1963.
  3. Kornauth, Friedrich; Kreutel, Richard Franz, Zwischen Paschas und Generälen. Bericht des Osman Aga aus Temeschwar, über die Höhepunkte seines Wirkens als Diwansdolmetscher und Diplomat, Osmanische Geschichtsschreiber. V. Verlag Styria, Graz, 1966, ISSN 0473-5129.
  4. Valentin Marin,, Martirii Revoluției în date statistice, Caietele Revoluției, Editura Institutului Revoluției Române din Decembrie 1989, Bucharest, 2010, ISSN 1841-6683.