Alba Iulia

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Alba Iulia
Gyulafehérvár
Karlsburg
ROU AB Alba Iulia Flag.png ROU AB Alba Iulia CoA.png
Bratach a' bhaile Gearradh-arm
no Seula
Cetatea Alba Iulia din aer toamna.jpg
Alba Iulia jud Alba.png
Suidheachadh
Dùthaich Flag of Romania.svg Romàinia
Ceàrn Actual Alba county CoA.png Alba
Co-chomharran 46° 04 01' Tuath
23° 34 12' Ear
Feartan fiosaigeach
Farsaingeachd 103.65 km²
Àireamh-shluaigh 63,536 (2011)
Dlùths 612.99/km²
Àireamh fòn +40 02 58
Duilleag oifigeil Duilleag Oifigeil

'S e baile meadhannach eadar Deva agus Sibiu, ann an cridhe Romàinia a th' ann an Alba Iulia (IPA: ˈalba ˈjuli:a, Ungairis: Gyulafehérvár, Gearmailtis: Karlsburg/Weißenburg). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Mureş, aig 230m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Alba. Tha 63,536 duine a' fuireach ann.[1]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

'S e eadar-theangachadh on t-seann ainm Bălgrad (Gàidhlig: Baile Geal) ann an Slabhais agus ainm tighearna-cogaidh air an robh Gyula, s' a tha ainm a' bhaile.[2] Sgrìobh Ptolomaidh gu robh baile nan Daci ann an seo air an robh Apoulon san leabhar Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις. Bhuinneadh an t-àite dhan roinn Ròmanach agus b' e Apulum a chanadh ris an àite aig àm Impireachd na Ròimhe. Chaidh am baile a chlàradh ann an 1171 mar Frank episcopus Belleggradienesis agus an uair sin mar Castrum Albens ann an 1206. Cha b' ann ach ann an 16mh Linn a nochd an t-ainm ann an Gearmailtis agus Ungairis. Nuair a dh' iarr Rìgh na h-Ungair air na Sagsannaich gun gabhadh iad còmhnaidh ann an Transsilvania anns na meadhannan aoisean, stèidhich iad seachd bailtean daingnichte, Alba Iulia nam measg. 'S e an adhbhar a chanar Siebenbürgen (Gàidhlig: seachd caistealan) ri Transsilvania ann an Gearmailtis.[3] Chaidh sgìreachd-easbaig na h-Eaglaise Chaitligiche ann an Transsilvania a stèidheachadh an seo anns na meadhan aoisean. B' e Alba Iulia a bh' ann prìomh-bhaile Phrionnsalachd Transsilvania bho 1570 gu ruige 1692.[4] Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd làidir air a stèidheachadh an seo anns an 18mh Linn, agus thog iad sionagog ann an 1840. Thug feachdan Ion Antonescu an deachdaire sgrios agus milleadh orra tron Uile-losgadh.[5] Bha mòran Ghearmailteach ann ach dh'fhalbh iad uile gu lèir an dèidh An Dàrna Cogaidh agus, gu seachd-àraidh, fhad's a bha Nicolae Ceauşescu os cionn na dùthcha.

Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]

Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Institutul Național de Statistică.
  2. Iorgu Iordan - Dicționar onomastic românesc, Bucharest, 1963.
  3. Harald Roth: Kleine Geschichte Siebenbürgens. Böhlau, Köln/Weimar/Vienna, 2003.
  4. Gerald Volkmer, Das Fürstentum Siebenbürgen (1541-1691). Außenpolitik und völkerrechtliche Stellung], Arbeitskreis für Siebenbürgische Landeskunde Heidelberg, 2002.
  5. YIVO