Eòghann MacLachlainn

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Eòghann MacLachlainn
Beatha
Breith Loch Abar, 1775
Dùthaich  Alba
Bàs 1822
Foghlam
Foghlam Oilthigh Obar Dheathain
Colaiste an Rìgh
Cànain Gàidhlig
Beurla
Laideann
Seann-Ghrèigis
Dreuchd
Dreuchd faclairiche, cànanaiche, eadar-theangair, sgoilear clasaigeach, bàrd, sgrìobhadair agus leabhar-lannaiche
Fastaichean Oilthigh Obar Dheathain
Gnè ealain bàrdachd

B' e bàrd Gàidhlig agus sgoilear a bh' ann an Eòghann MacLachlainn (1773-1822).

Tha e ainmeil airson nan eadar-theangaichean gu Gàidhlig a rinn e de sheann litreachas sa Ghreugais agus sa Laidinn, a’ bhàrdachd Gàidhlig a rinn e fhéin, agus an obair a rinn e air an Dictionarium Scoto-Celticum (Faclair a’ Chomunn Ghàidhealaich).

A Bheatha[deasaich | deasaich an tùs]

Rugadh e ann an 1773 ann an Loch Abar.[1]

Chaidh e dhan Cholaisde an Rìgh, Obar Dheathain.[1] B' e Leabharlannaiche Colaisde an Rìgh a bh' ann.[1]

Rinn e obair cuideachd do Chomann Gàidhealtachd na h-Alba a' sgrùdadh làmh-sgrìobhaidhean a bh' aca airson an iomairt anns an robh an Comann an sàs gus na dàin Oisein le Seumas Mac a' Phearsain a dhearbhadh.[2] Sgrìobh e aithisg air na làmh-sgrìobhaidhean leis an tiotal The Celtic Analysis (a-nis aig NLS Adv.MS.72.3.4).[2][3]

Aig toiseach an 19mh linn, bha Comann Gàidhealtachd na h-Alba ag iomairt airson Cathair Ceilteach a bhith stèidhichte aig ìre oilthigh. Bhathar an dòchas gum biodh MacLachlain na Chathair, ach cha robh an iomairt soirbheachail agus stad e ann an 1813.[2]

An ath bhliadhna, thòisich e ag obair air Faclair Gàidhlig Comann Gàidhealtachd na h-Alba a chaidh fhoillseachadh ann an 1828.[1] Chùm e a' dol a' co-stiùireadh obair an fhaclair còmhla ri an Urr. Dr Iain MacLeòid gus àm a' bhàis.[2]

Mar bhàrd, sgrìobh e ann an Laidin agus Greugais a bharrachd air Beurla agus Gàidhlig.[1] Dh'fhoillsich e leabhar bàrdachd, Metrical Effusions, ann an 1807.

Rinn e eadar-theangachadh gu Gàidhlig dhen Iliad ach cha deach fhoillseachadh gu 1937.[1]

Chaochail e ann an 1822 nuair a bha e 47.[1][2]


Clàr-leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]

Foillseachaidhean MhicLachlainn[deasaich | deasaich an tùs]

  • 1807. Ewen MacLachlan Attempts in verse (Aberdeen: Printed for the author by J. Chalmers) (ann am Beurla, Laideann agus Greugais)
  • 1808. Evano McLachlan Collegium Bengalense: nobilissimo et ornatissimo viro Marchioni de Wellesley, Indiae Orientalis Praefecto (Aberdoniae [Obar Dheathain]: J. Chalmers)
  • 1810. Ewen MacLachlan Elegy on the death of Mr. James Beattie. (Aberdeen: s.n.)
  • 1813. P. MacPharlain Co'-chruinneachadh de dh'orain agus de luinneagaibh thaghta Ghae'lach / Maille ris an Treas Duan de Sgeulachd na Tròidhe air a chur an Gaelig o'n Ghrèugais le Eobhon Mac Lachainn. (Dun-Eudainn [Dùn Èideann]: T. Stiubhart)
  • 1937. Ewen MacLachlan Ewen MacLachlan's Gaelic verse : comprising a translation of Homer's Iliad, books I-VIII, and original compositions deas. le John MacDonald. (Inverness: Printed for the University of Aberdeen by R. Carruthers)

Dàin[deasaich | deasaich an tùs]

  • An t-Earrach: ann an An Lasair[4]

Obair Dheasachaidh[deasaich | deasaich an tùs]

  • 1818. Seumas Mac a' Phearsain Dàna Oisein mhic Fhinn: air an cur amach airson maith coitcheannta muinntir na Gaeltachd. deas. le 'Eobhan Mac Lachlainn' (Dun-Eidin [Dùn Èideann]: T. Stiubhart) (Leth-bhreac didseatach NLS)

Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]

  • Meek, D. (2003) Caran an t-Saoghail Edinburgh: Birlinn

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 Meek, D. (2003) Caran an t-Saoghail (Edinburgh: Birlinn) d.480
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Black, R. 1989. 'The Gaelic Manuscripts of Scotland' ann an Alba agus a' Ghàidhlig deas. le William Gillies, (Edinburgh: Edinburgh University Press) d.147
  3. Catalog NLS
  4. Black, R. (deas.) 2001. An Lasair: An Anthology of Eighteenth-century Gaelic Verse (Edinburgh: Birlinn), d.340-351 (le eadar-theangachadh gu Beurla)