Caochlaidhean eadar Gàidhlig agus Gaeilge

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg

Tha Gàidhlig coltach ri Gaeilge, ged nach eil dualchainntean so-thuigseach gu aontachail. 'S e 'n dualchainnt as dlùithe a tha air bhruidhinn 'san Dùn nan Gall, cho dealbhaichte leis a' chiallairt "Ciamar a tha thu/sibh?"

Gàidhlig — Ciamar a tha thu/sibh?
Gaeilge Ulaidh — Caidé mar a tá tú?, cuideachd litrichte Cad é mar atá tú/sibh?
Gaeilge chumanta — Conas atá tú/sibh?

'San dualchainnt an Leòdhais ge-tà, tha Dè mar a tha thu? air chleachdadh gu cumanta. Tha h-uile den dealbhan seo a' còdachadh an cruthachadh na dualchainnte Dòraiche a' Bheurla Gallda, Fit like? no gu litireil, Dè mar a tha thu?, dòigh-labhairt air dh'èisdeachd gu cumanta 'm measg mòran dhaoine nan linnean nas sine nuair eadar-theangachadh gu dìreach às a' Ghàidhlig.

Ge-tà, th' ann beagan caochlaidhean cudthromach. 'S e an caochladh as soilleire a' cheart-sgrìobhaidh a bheil an stràc, no fada, sgrìobhte ri stràc mhall sa' Ghàidhlig, an àite na stràc gheur na Gaeilge; air an adhbhar seo tha 'n facal air "fàilte" sa' Ghaeilge fáilte. Cuideachd, tha an rang-gabhail àicheil sa Ghàidhlig cha (chan eil = is not) de bhrìgh gu bheil ní (níl = is not, a contraction of ní fhuil) sa' Ghaeilge chumanta, as illustrated by the sentence "I have no money" (tha cha 'gus chan fhuil dealbhan dligheach Èireannach 'sam Ulaidh, ge-tà):

Gàidhlig — Chan eil airgead agam.
Gaeilge chumanta — Níl airgead agam.

Tha "a" aig roinn nam faclan sa' Ghaeilge ach th' ann "u" sa' Ghàidhlig an àite, mar eisimpleir an facal Béarla sa' Ghaeilge 'gus Beurla sa' Ghàidhlig. Tha seo seach ri leasachadh litreachaidh agus toirt gu bun-tomhas a thachair 'san Èirinn fo nan eun-fhiosachdan na riaghailt na h-Èireann fad an linn 20mh.

'S e 'n caochladh ceart-chainnteach as soilleire eadar na Gàidhlig agus Gaeilge 'bheil anns a' chiad chànan iarmadan a-mhàin a' maireann srònachaidh, comharrachadh 'bheil dhà prìomh-mhùthaidhean aig Gaeilge ris an aon aig Gàidhlig. Am bitheantas, b' urrainn do neach ràdh a bheil a' chainnt na Gàidhlig beagan nas soirbh na cainnte aig Gaeilge, fad th' a fuaimneachadh nas dorra, rudeigin a bheil buaidh aig air litreachadh.

GÀIDHLIG NA h-ÈIREANN GÀIDHLIG
Gael Gaidheal
latha
oíche oidhche
isteach a-steach
scoil sgoil
páiste pàiste
údarás ùghdarras
oifig oifis (cuideachd oifig)
oscailte fosgailte
bliain bliadhna
raidió radio (rèidio)
rialtas riaghaltas
parlaimint pàrlamaid
oileán eilean

Cuiribh fios a bheil na connragan sèimhichte, a 's urrainn do sàmhach a bhith, glugan Eigeach, no gnìomhaidh a fhadachadh fuaimreag, sgrìobhte sa' Ghàidhlig ach tha iad fa là anns na faclan co-fhreagarrach na Gaeilge nuair sàmhach.

GAEILGE GÀIDHLIG
i ann
aire ministear
bóthar rathad***
slaghdán cnatan
caint bruidhinn(agus cainnt)
Garbhchríocha (na hAlban) Gaidhealtachd* (na h-Alba)
An Bhreatain Bheag** A' Chuimrigh
oileán eilean
* Coltach ri Gaeltacht sa' Ghaeilge
** Sa' Ghàidhlig, tha seo a' ciallachadh A' Bhreatainn Bheag air taobh an Iar a Fhraing.
*** Coltach ri ród sa' Ghaeilge