Cuthag

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Cuthag
Cuculus canorus.jpg
Rangachadh saidheansail
Rìoghachd Animalia
Còmhlan Chordata
Buidheann Aves
Òrdugh Cuculiformes
Teaghlach Cuculidae
Gnè Cuculus
Seòrsa C. canorus
Ainm saidheansail
Cuculus canorus (Linnaeus, 1758)
Briathran Gàidhlig eile
Cuthag eòrpach

'S e eun a tha anns a' Chuthag, (Laideann: Cuculus canorus, Beurla: Common Cuckoo). Tha iad a’ tighinn a dh' fhuireach anns an Roinn-Eòrpa agus Àisia san earrach, ach mun tig fuachd a' gheamhraidh falbhaidh iad air imrich a dh'Afraga.

Giùlan[deasaich | edit source]

Tha a' chuthag na comharra air teachd an earraich oir cluinnear i gach madainn chèitean a' seinn a ceilear sunndach air bhàrr nan geug. Canar "goirsinn" ris a' cheilearadh seo. Tha i a' leum bho chraobh gu craoibh, agus chan eil i a' draghadh ri nead a sholarachadh dhith fhèin.

Modh-sìolaich[deasaich | edit source]

Cha mhotha a bheir a' chuthag a-mach a h-àl, agus chan àraich i iad nuair a bheirear a-mach iad le eòin eile. An toiseach an t-samhraidh seallaidh i mun cuairt dhith airson nid a' ghealbhuinn, no an uiseig agus an uair a gheibh i an nead falamh, beiridh i ugh innte, agus fàgaidh i an sin e gun tuilleadh cùram a ghabhail dheth. Tha an t-eun dom buin an nead a' gur air, agus nuair a thig an t-àl a-mach, tha a' chuthag òg a' fàs suas, agus a' cur às do na h-eòin bhig eile, agus air an dòigh sin a' faotainn na nid, agus cùram nam pàrantan dhith fhèin gu h-iomlan.[1]

Ann an dualchas na Gàidhlig[deasaich | edit source]

Tha a' chuthag a' nochdadh ann am iomadh abairt is gnàth-fhacal.

  • Cho cloimheach ris a' chuthaig.
  • Tha dìthean ann air am bheil "bròg na cuthaig" no "fròg na cuthaig"; agus fear eile, "flùr na cuthaig".
  • Canar "glasanach na cuthaige" ri beul an latha agus "cuthag-chluaise" a theirear ri cuideigin, gu h-àraid clann, a dh' innseas air daoine eile. Mar sin, tha ràdh ann a tha cur sìos air sin; "Ge binn leinn a' chuthag cha bhinn leinn cuthag-chluaise."
  • Theirear "gocan na cuthaige" ris an eun a leanas oirre.
  • cho sona ri cuthag ann an nead a coimhearsnaich
  • "Sneachda na Caisge, sneachda nan uan agus sneachda na cuthaige". Ma thig na tri sneachdan sin, bidh an samhradh math.
  • Canar "glasadh na cuthaige" ris an t-sneachd bheag a chuirear tràth ron t-samhraidh.
  • Theirear "cur air ruith na cuthaige" airson a bhith a' cur neach air ghocaireachd, no air gnothaich gun fheum.
  • San linn a chaidh seachad, nan do dh' innseadh cuideigin do chàch gun do chuala e a' chuthag "gun bhiadh na bhroinn", bha e ag ràdh nach robh e air ithe mun do chuala e goirsinn na cuthaige airson a' chiad uair dhen bhliadhna; agus bhathar a' meas gur e bliadhna mhì-shealbhach a leanadh sin..[2]

Dualchasan eile[deasaich | edit source]

A-rèir lagh nan Indhach ann an Canada, bha a' chuthag air a meas neo-ghlan, agus air an adhbhar sin bha e neo-laghail dhaibh a h-itheadh.[3]

Iomraidhean[deasaich | edit source]

  1. Mac-Talla, Dàmhair 6, 1894
  2. Dwelly air loidhne
  3. Mac-Talla, Dàmhair 6, 1894