Tàrmachan

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Tàrmachan
Lagopus muta
Rock Ptarmigan (Lagopus Muta).jpg
Tàrmachan
Rangachadh saidheansail
Rìoghachd Animalia
Còmhlan Chordata
Buidheann Aves
Òrdugh Galliformes
Teaghlach Tetraonidae
Gnè Lagopus
Seòrsa L. muta
Ainm saidheansail
Lagopus muta
Ainmean eile
Logopus mutus
Briathran Gàidhlig eile
Cearc nam Beann

’S e eun a th’ anns an tàrmachan[1], Laideann: Lagopus muta[2]. Mar a tha a fhar-ainm cearc nam beann ag innse, tha e cumanta air monaidhean na h-Albann.

Tha an tàrmachan dàimheach don chirc-fhraoich, Lagopus lagopus scotica, agus gu tric lorgar an dà ghnè eòin air an aon bheinn, a’ chearc-fhraoich gu h-ìosal agus an tàrmachan gu h-àrd. Ach tha diofar mòr eatarra: bidh an tàrmachan a’ dol bàn anns a' gheamhradh, leasachadh a chumas am falach san t-sneachd e. As t-samhradh tha e cuideachd fìor dhoirbh fhaicinn am measg nan creag, ma shuidheas e gu sàmhach.

Tha a ainm stéidhte air a ghairm: tarm no torm. Chaidh e a-null bhon Ghàidhlig don Bheurla mar “ptarmigan”, le ‘p’ neo-fhuaimnichte neo-eachdraidheil a’ dèanamh aithris air an t-Seann-Ghreugais πτέρυξ, sgiath. Tha cuid de bheanntan air an ainmeachadh air a shon, leithid Sgòrr an Tàrmachain agus Meall nan Tàrmachan.

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Faclan Nàdair aig Dualchas Nàdar na h-Alba (Leughte 17 Faoi. 2015)
  2. B’àbhaist do dhaoine bhith a’ sgrìobhadh Lagopus mutus agus Lagopus lagopus scoticus, oir mar as trice tha an deireadh ‘-us’ air facal a’ ciallachadh gu bheil am facal fireann. Ach b’ e mearachd a bha siud. Am facal Seann-Ghreugais λαγωπους, tha e boireann agus is e “muta” agus “scotica” a tha ceart.

Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]

Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]

Commons
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo: