Sòrbais Ìochdarach

O Uicipeid
(Air ath-sheòladh o Sòrbais Ìosal)
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Sòrbais Ìochdarach
(Dolnoserbšćina)
Fuaimneachadh [ˈdɔlnɔˌsɛrbʃtʃina]
Ga bruidhinn ann(s)
Luchd-labhairt iomlan

~ 6,670 [1]

Teaghlach-chànan

Innd-Eòrpach

Siostam-litreachaidh Laideann
Inbhe Oifigeil
Cànan oifigeil ann(s) a' Ghearmailt
Còdan Cànan
ISO 639-1 -
ISO 639-2 dsb
ISO 639-3 dsb

Is e cànan a tha anns an t-Sòrbais Ìochdarach (Dolnoserbšćina, Beurla: Lower Sorbian). Buinnidh i don gheug Slàbhach den teaghlach Innd-Eòrpach. Tha an t-Sòrbais Iòcharach dlùth-chàirdeach don t-Sòrbais Uachdarach agus tha i faisg cuideachd air an t-Seacais, air an t-Slòbhacais agus air a’ Phòlais.

Cha b' e cànan leasaichte a bh' ann an Sòrbais Ìsosal ron 20mh linn agus cha deach tòrr leabhraichean fhoillseachadh rè nan linntean. Anns na seasgadan, bhathar ag iarraidh gràmar agus briathrachas a leasachadh ach gu mì-fhortanach cha robh tòrr dhaoine ann tuilleadh aig an robh Sòrbais Ìochdarach mar chànan màthaireil. Le sin chaidh an cànan a leasachadh le duine a tha air a' chànain ionnsachadh mar dàrna cànan. Às dèidh an dàrna cogaidh bha na daoine ag iarraidh gun deachadh crìoch a chur eadar Sòrbais Ìochdarach agus Sòrbais Uachdarach. Mar sin chaidh an stoidhle sgrìobhaidh Slàbhaich ath-bheòthachadh agus chaidh faclan den t-Sòrbais Uachdarach a chur às.

Anns a' Ghearmailt tha inbhe thèarainte is oifigeil aig Sòrbais Ìochdarach mar mhion-chànain[2].

Tha Sorbais Iosal ga bruidhinn ann am Brandenburg, gu h-àraid timcheall air a’ bhaile Cottbus. 'S teis-meadhan beatha cultarach a’ chànain seo a tha ann an Cottbus ann an earra-dheas Bhrandenburg. Thàinig an t-ainm Cottbus bhon fhacal Chóśebuz, tha e a' ciallachadh "taighean beaga brèagha". Chìthear sanasan rathaid dà-chànanach air feadh a' bhaile.

Sorbais Iosal an-diugh[deasaich | deasaich an tùs]

Sanas-rathaid dà chànanach ann an Cottbus, a' Ghearmailt

A rèir chunntasan-sluaigh anns a' bhliadhna 1900 bha Sòrbais Ìochdarach aig 55,8% de muinntir sgìre Bhrandenburg. [3] Ach canar gu bheil mu 6.670 duine a’ cleachdadh Sòrbais Iosal mar phrìomh chànan anns an sgìre seo an-diugh, mar as trice am-measg nan seann daoine. Tha suidheachadh a' chànain nas miosa na suidheachadh Sòrbais Uachdarach a tha ga bruidhinn am-measg nan daoine òga cuideachd an-diugh.

Leis an pròiseict ùr Witaj (a' ciallachadh "Fàilte"), a chaidh a chur air bhonn ann an Cottbus 1998 's urrainn do chlann bhig Sòrbais Ìochdarach a thogail ann an sgoiltean-àraich. Thèid an cànan a theagasg ann an 30 sgoiltean. Ann an Sagsainn, gheibh na sgoiltean-àraich € 500,000 mar thaic-airgid a h-uile bliadhna airson am foghlam seo a thoirt seachad. Co-dhiù cha robh ach 440 clann ag ionnsachadh a' chànain ann an 2014. Tha prògraman Telebhisean fon tiotail Łužyca ann gach mios agus tha prògraman rèidio ann cuideachd.

Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]

Seo Ùrnaigh an Tighearna ann an Sòrbais Ìochdarach:


Wóśce nas, kenž sy na njebju,
wuswěśone buź Twójo mě;
pśiź k nam Twójo kralejstwo;
Twója wóla se stań
ako na njebju, tak teke na zemi.
Wšedny klěb naš daj nam źinsa,
a wódaj nam naše winy,
ako my wódawamy swójim winikam.
A njewjeź nas do spytowanja
ale wumóž nas wót togo złego,
Pśeto Twójo jo to kralejstwo a ta móc a ta cesć
do nimjernosći. Amen.

Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Ethnologue
  2. European Charter for Regional or Minority Languages
  3. Cunntasan-sluaigh às a' bhliadhna 1900 (Gearmailtis)

Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]

  • Faßke: Der Niedersorben Wendisch. Foillsichte aig Domowina-Verlag, Bautzen 2003, ISBN 3-7420-1886-8
  • Jodlbauer, Spieß, Steenwijk: Die aktuelle Situation der niedersorbischen Sprache. (Suidheachadh Sòrbais Ìochdarach an-diugh) Domowina-Verlag, Bautzen 2001, ISBN 3-7420-1844-2

Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]