Jan von Werth

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Jan von Werth
Jean, baron de Wert (bgw17 0615).jpg
Beatha
Breith Büttgen, 1591
Dùthaich  A' Ghearmailt
Bàs Benátky nad Jizerou (en) Translate, 12 dhen t-Sultain 1652
Foghlam
Cànain Gearmailtis
Dreuchd
Dreuchd mercenary (en) Translate
Seirbheis san arm
Ìre oifigeach coitcheann
Strì Cogadh nan Trithead Bliadhna

'S e seanailear Gearmailteach a th' ann an Johann Graf von Werth (1591 - 1652), air a bheil gu h-àbhaisteach Jan von Werth.

Sgeulachd Jan is Griet[deasaich | deasaich an tùs]

Mar dhuine òg bochd aig àm a’ Chogaidh Deich Bliadhna air Fhichead bha Jan von Werth a’ fuireach ann an Köln. Ged a bha e bochd, bha e miannaich air adhartas. Ghabh e gaol air Griet, caileag bhòidheach a bha na searbhanta ann an taigh ceannaiche bheartaich. Thathar ag ràdh gum faca e i a’ chiad turas nuair a bha e a’ coimhead às dèidh nan each anns a’ mhargadh far am biodh ise a’ ceannach a' bhìdh gach latha. Bha esan ag iarraidh a pòsadh, ach b’ e ceannaiche ris an robh dùil aicese pòsadh na àite, agus chuir i air falbh e.

Às dèidh dhi a dhiùltadh, ghabh e san arm agus shiubhail e tron Roinn-Eòrpa, cho fad air falbh bho Chologne agus bho Ghriet ’s a b’ urrainn dha faighinn. B’ e saighdear talanta calma a bh’ ann agus ri tìde dh’ fhàs e gu math ainmeil. Thòisich e mar shaighdear-choise cumanta ach aig deireadh a’ chogaidh b’ e seanailear-eachraidh a bh’ ann. Fhuair e buaidh mhòr air na Fraingich aig Caisteal Ehrenbreitstein air an Rhine faisg air Koblenz, a dh’fhosgail an Rhine airson malairt a-rithist. Bha seo uabhasach cudromach do Chologne agus às an adhbhar sin thill e mar ghaisgeach dhan bhaile.

Bha a h-uile duine air chois gus an gaisgeach fhaicinn, bha geataichean a’ bhaile fosgailte, agus esan a’ marcachd gu moiteil air each àrd tron bhaile thaingeil. Nuair a ràinig e an dearbh ionad-margaidh air an robh cuimhne aige à làithean òige, mhothaich e cailleach-margaidh ìosal a’ reic meas ri taobh an rathaid. Cha chreid e a dhà shùil – b’ e Griet a bh’ ann.

Choimhead e sìos oirre agus thuirt e, ann an cànan ionadail Chologne, ‘ Jriet, wä et hätt jedon!’ -'Griet, nam biodh tu air a dhèanamh!' (=Nam biodh tu air mo phòsadh.) Ars ise, ‘ Jan, wä et hätt jewoss!’ - Jan, nam biodh dìreach fios air a bhith agam!

Agus cha robh dùnadh sona aig an sgeul - thathar ag ràdh gun do mharcaich e na b' fhaide is dh'fhàg e i às dèidh sin agus nach fhaca i a-rithist e.