Oradea

O Uicipeid
Jump to navigation Jump to search
Oradea Mare
Nagyvárad
Großwardein
ROU BH Oradea Flag.gif ROU BH Oradea CoA1.png
Bratach a' bhaile Gearradh-arm
no Seula
Piata Unirii Oradea.jpg
Oradea jud Bihor.png
Suidheachadh
Dùthaich Flag of Romania.svg Romàinia
Ceàrn Actual Bihor county CoA.png Bihor
Co-chomharran 47° 04 20' Tuath
21° 55 16' Ear
Feartan fiosaigeach
Farsaingeachd 115.56 km²
Àireamh-shluaigh 196,367 (2011)
Dlùths 1,699.26/km²
Àireamh fòn +40 02 59
Duilleag oifigeil Duilleag Oifigeil

'S e baile mòr eadar Arad agus Satu Mare, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an Oradea (IPA: ˈoˈrade̯a, Ungairis: Nagyvárad, IPA: ˈnɒɟvaːrɒd, Gearmailtis: Großwardein, IPA: ˈɡʁoːsvaʁˈdaɪn). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Crișul Repede, aig 142m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Bihor. Tha 196,367 duine a' fuireach ann.[1]

Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]

'S ann às an fhacal mòr (mare/nagy/groß) anns gach uile cànan na sgìre agus baile (vár) ann an Ungairis 's a tha ainm a' bhaile.[2] Bha treubhan Daci agus Ceilteach nan tàmh ann, ro teachd nan Ròmanach. A rèir an leabhair Gesta Hungarorum thàinig treubhan Gazari agus Siculi dhan sgìre san 9mh Linn agus 10mh Linn. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1150 mar Varadinum. Buinneadh Oradea dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1570 gu ruige 1660.[3] Rinn na Mongolaich sgrios agus milleadh air a' bhaile ann an 1241. Sgrìobh Georg von Peuerbach an leabhar Tabula Varadiensis an seo ann an 1464. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922 nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh. Chruthaich A' Ghearmailt Nàsach Ghetto Iùdhach an an Oradea mar phàirt an Uile-losgaidh. Rinn na Nàsaich murt air mu 25,000 dhuibh anns na campaichean-losgaidh. Chan eil fiù's 300 Iùdhaich air fhàgail ann an Oradea an latha an-diugh.[4] B' ann air 12 an Dàmhair 1944 a thuit am baile gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich.

Àireamh-shluaigh[deasaich | deasaich an tùs]

À rèir Cunntas-shluaigh 2015 tha mòr-chuid Romàinianaich (73.1%) agus mion-chuid Ungairianaich (24.9%) a' fuireach ann an Oradea.

Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]

Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Institutul Național de Statistică
  2. Iorgu Iordan - Dicționar onomastic românesc, Bucharest, 1963.
  3. Gerald Volkmer, Das Fürstentum Siebenbürgen (1541-1691). Außenpolitik und völkerrechtliche Stellung, Arbeitskreis für Siebenbürgische Landeskunde Heidelberg, 2002.
  4. Nagyvárad, Guy Miron: The Yad Vashem encyclopedia of the ghettos during the Holocaust, Yad Vashem, Ierusalem, 2009 ISBN 978-965-308-345-5.