Stendhal

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Stendhal
Stendhal.jpg
Fiosrachadh
Rugadh Royal Standard of the Kingdom of France.svg Grenoble 23mh Am Faoilleach 1783
Bàs Flag of France.svg Paris 23mh Am Màrt 1842
Obair Litreachas
Cànan Fraingis
Linn 19mh linn
Gluasadan Fìorachas
Creideamh Caitligeach

B’e Marie-Henri Beyle neo Stendhal ùghdair Fraingeach a bha an sàs ann an litreachas fad a’ chiad leth na 19mh linne. Rugadh e ann an Grenoble air an 23mh latha dhen Fhaoilleach 1783 agus chaochail e ann am Paris air an 23mh latha dhen Mhàrt 1842. Chleachdadh e tòrr ainmean pinn, mar eisimpleir Louis Alexandre, Anastase de Serpière agus Bombet[1], a bharrachd air Stendhal agus Stendalis[2]

Chaidh e dhan Arm ann an 1800, is bha e gu math trang ag obair mar fhear-riaghlaidh an Airm ri linne Iomairt an Ruis ann an 1812. Bha e uabhasach dèidheil air an ealain agus air An Eadailt is rinn e tòrr tursan an siud. Thòisich e a’ sgrìobhadh abaltanan mothachail mar L'Histoire de la peinture, (Gàidhlig: Eachdraidh a’ Pheantaidh), a thòisich e ann an 1817. Ach chleachd e an t-ainm “Mgr. Stendhal, oifigear eachraidh” (Fraingis: ”M. de Stendhal, officier de cavalerie”) airson na chuir e sa chlò san Roimh, ann an Napoli agus ann am Firenze anns an Sultain 1817[3]. Fhuair e an t-ainm pinn sin bhon Bhaile Stendal anns a’ Ghearmailt, far an do rugadh Johann Joachim Winckelmann, tràchdair ealaine agus àrceolaiche ainmeil aig an àm ud sin is a bharrachd air sin bha Stendhal a’ fuireach faisg air a‘ bhaile sin eadar 1807 agus 1808 nuair a bha e a’ sùgradh Wilhelmine de Grisheim. Chuir e an litir H anns an ainm airson gum biodh coltas na bu Ghearmailtiche air, leis gu robh e ag iarraidh gum bìte ga fhuaimneachadh mar «Standhal »[4].

Sgrìobh e Le Rouge et le Noir (1830), La Chartreuse de Parme (1839) agus Lucien Leuwen (nach do chrìonaich e). Thathar dhen bheachd gu bheil a chuid bildungsroman (nobhailean ionnsachaidh) cho cudromach mar na sgrìobh Honoré de Balzac, Victor Hugo, Gustave Flaubert agus Émile Zola, seach gur e fear dhe na sgrìobhadairean Fraingeach na bu chliùitiche na 19mh linne a bh’ann. Lorgaidh Stendhal “am fìoras, am fìoras searbh” anns na nobhailean aige, a sgrìobh e ann an nòs caomhnach dùinte, làn sgrùdaidhean eòlais-inntinn. ‘S e sgeulachdan mu dheidhinn òganaich romansach beothail, làn faireachdainnean is leis a’ ghlòir na inntinn, a th’ann a’ mhòr-chuid dhe na leabhraichean a sgrìobh Stendhal.

Iomraidhean[deasaich | edit source]

  1. L'année Stendhal, Volume 4, p. 203
  2. Notice de la BnF
  3. Studyrama
  4. Stendhal et l'Europe