Ratharsair

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Dùn Cana thairis Loch na Mnà

'S e eilean fada caol air taobh an ear an Eilein Sgitheanaich a th' ann an Ratharsair. Chanaidh cuid Ratharsaigh, ach chan eil ann an sin ach cruth Gàidhealach air an t-ainm Beurla : Raasay.

Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]

Tha an ceann a tuath creagach, agus tha coilltean sa cheann a deas. 'S e Dùn Cana a' bheinn as àirde air an eilean.

Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]

'S e Inbhir Àrais am prìomh baile. Tha mu 185 daoine nan còmhnaidh air an eilean ach tha iomadh taighean nan iar-dhachaidh.

Bailtean fàs[deasaich | deasaich an tùs]

Eileanan beaga[deasaich | deasaich an tùs]

Tha trì eileanan beaga faisg air ceann a tuath Ratharsair: Rònaigh, am fear as motha, Fladaigh agus Eilean Taighe.

Lochan[deasaich | deasaich an tùs]

Gnìomhachas[deasaich | deasaich an tùs]

Mèinn cloiche-iarainn[deasaich | deasaich an tùs]

Lorgar clach-iarainn air Ratharsair aig deireadh an 19mh linn, agus trath anns an 20mh linn fhuair maighstirean-iarainn Uilleam Baird & Co. seilbh air an eilean. Fhosgail Baird meinn-iarainn air an Eilean mu àm a' Chogaidh Mhòr ach cha do chum e a' dol às dèidh 1920.

Na h-Eaglaisean[deasaich | deasaich an tùs]

Nuair a chaidh An Eaglais Shaor Chlèireach stèidheachadh ann an 1893, bha Dòmhnall MacPhàrlain a bha na mhinistear ann an Ratharsair aig an àm seo, an sàs ann an tachartas seo gu mòr.[1]

Àiteachan sònraichte[deasaich | deasaich an tùs]

Caisteal Bhròchaill[deasaich | deasaich an tùs]

Tha Caisteal Bhròchaill na thobhta san latha an-diugh.

Dùn Bhorghadail[deasaich | deasaich an tùs]

'S e làrach dùin à Linn an Iarainn a th' ann an Dùn Bhorghadail.

Rathad Chaluim[deasaich | deasaich an tùs]

Rathad Chaluim

Thàinig leabhar a-mach ann an 2006, Calum's Road le Roger MacÙisdein, mu dhèidhinn an rathaid air Ratharsair a rinn Calum MacLeòid leis fhèin gun chroit aige. Thug e deich bliadhna mas do chuir e crìoch air. Tha fonn ann cuideachd leis an aon ainm a sgrìobh Donald Shaw bho Capercaillie.

Taigh Mòr[deasaich | deasaich an tùs]

Nuair a bha Samuel Johnson agus James Boswell a' tadhail air Ratharsair, bha iad a' fuireach ann an Taigh Mòr Ratharsair. Tha Raasay Hotel a' cleachdadh an togalach a-nis.

Daoine ainmeil à Ratharsair[deasaich | deasaich an tùs]

Bàgh Hallaig, càrn-cuimhne Shomhairle MhicGill-Eain agus Dùn Cana san t-sealladh.

Somhairle MacGill-Eain[deasaich | deasaich an tùs]

Rugadh is thogadh am bàrd Somhairle MacGill-Eain (1911-1996) air an eilean, ann an Òsgaig, far an robh a h-athair na thàillear. Tha a dhàn ainmeil "Hallaig" a' cuimhneachadh baile air taobh ear an eilein agus an t-sluagh a chaidh fhuadachadh. Tha 'Sgreapadal' a' làimhseachadh baile fuadaichte eile air an eilein, faisg air Hallaig.

Calum MacGilleathain[deasaich | deasaich an tùs]

Rinn Calum Iain "Beag" MacGilleathain (1915-1960), bràthair Shomhairle, obair mhòr mar neach-cruinneachaidh beul-aithris, ann an Alba is ann an Èirinn cuideachd.

Calum MacLeòid[deasaich | deasaich an tùs]

B' e neach-eachdraidh ionadail a bh' ann an Calum MacLeòid, sgrìobh e an leabhar Fàsachadh An-Iochdmhor Ratharsair (le eadar-theangachadh gu Beurla). Tha e gu h-àraidh ainmeil air sgàth 's gun do rinn e 'rathad Chaluim'.

Sgrìobhaidhean mu a deidhinn ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]

  • MacLeòid, Calum. (2007) Fàsachadh An-Iochdmhor Ratharsair Dùn Phàrlain: Clò Àrnais ISBN: 978-0-9555014-0-1

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. http://www.raasay.com/church.html