Niall MacLeòid

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg

Rugadh Niall MacLeòid (1843-1924) ann an Gleann Dail, An t-Eilean Sgitheanach, anns a' Mhàrt 1843.[1] Bha e na bhàrd agus òranaiche air leth tarraingeach do Ghàidheil an naoidheamh linn deug.

Beatha[deasaich | deasaich an tùs]

Bha 'athair, Dhòmhnaill MacLeòid, 'na cheannaiche. Bha e cuideachd 'na bhàrd ainmeil - theireadh Dòmhnull nan Òran ris - agus dh'fhoillsich e leabhar bàrdachd ann an 1811. Bha croit bheag aige saor o chìsean le còir-sheilbh ri leantail d' a bhanntraich a chionn 's gu'm bu bhàrd e, agus is dòcha gur i sin a' chòir-ghabhaltais dheireannach dhe'n seòrsa ud ann an Albainn.

Cha d'fhuair Niall òg móran teagaisg riaghailteach – dìreach na dh'ullaich sgoil a' bhaile bhig – ach dh'ionnsaich e Beurla a leughadh agus a sgrìobhadh gun chus dorradais, foghluim a bha gu math feumail 'san ám. Bho 'athair fhuair e eòlas air bàrdachd nan Gàidheal, agus bhiodh e 'dol gu céilidhean na sgìre far a chuala e òrain is sgeulachdan 'gan seinn is 'gan innse.

Mu thimcheall air 1865 leig e ealdhainean dùthchail is thog e 'Dhùn Èideann air, a dh'obair 'na reiceadair-siubhail ann am buidhinn-ghnothaich Ruairidh MhicLeòid a bha 'na cho-ogha dha. Anns an dreuchd a bha sin rachadh e mar is trice do dh'Earra-Ghàidheal agus do'n Eilean Sgiathanach, ged a bha e uaireannan 'san taobh deas. Thàinig sgiorradh carbaid-eisg air is e a' fàs aosd, agus beagan na dheidh sin leig e 'dhreuchd. Chaochail e an 6mh latha dhe'n t-Sultain 1913.

Thòisich MacLeòid air bàrdachd 's e òg. Chaidh iomadach òran aige fhoillseachadh ann am pàipearan-naidheachd Gaidhealach agus dh'fhàs a phoibleachas. Ann an 1883 chaidh "Clàrsach an Doire", cruinneachadh de dh'òrain aige, fhoillseachadh agus fhuair an leabhar caithream mhór, chan ann a-mhàin ann an Albainn ach thall thar sàile cuideachd. Chuireadh dàrna eagran a-mach ann an 1893, anns an robh nas mó dhe dh'òrain agus ceithir sgeulachd, treas eagran (air a mheudachadh a-rithist) ann an 1902, agus ceathramh (le tuilleadh meudachaidh) ann an 1909; agus mar sin b' e MacLeòid an aonar bàird Ghàidhlig a chunnaic ceithir eagrain de leabhar aige 'na latha fhéin. Thàinig còigeamh eagran ann an 1924, agus siathamh ann an 1975. Chuir MacLeòid leabhar eile, "Wallace", a-mach ann an 1896.

Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]

Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]

  1. Thomson, Derick S. (1994). The Companion to Gaelic Scotland Glasgow: Gairm, 183
  • Macleoid, Niall. (1975). Clàrsach an Doire, Glaschu: Gairm ISBN 0-901771-48-1
  • MacLeod, Donald John. (1980). Twentieth Century Publications in Scottish Gaelic, Dùn Èideann: Scottish Academic Press ISBN 0-707302-84-6
  • MacKinnon, Professor D., (1913). 'Neil MacLeod' ann an Celtic Review 9.