Earra-Ghàidheal

Earra-Ghàidheal

Is e Earra-Ghàidheal, no eàrr ('s e sin oirthir) nan Gàidheal, an ceàrn tùsail ann an Alba far an do shuidhich na Gaidheil. Mu dheireadh, dh'fhàs an tìr-imrich seo gu bhith an rìoghachd Dal Riada. Tha mòran làthairean ro-eachdraidheil ann, mar samplair aig Dùn Athad.

Tha Earra-Ghàidheal a' gabhail a-staigh Earra-Ghàidheal Meadhanach, Latharna, na leth-eileanan Cinn Tìre agus Còmhall, agus na h-eileanan (Ìle, Diùra, Colbhasa, Muile, Giogha).

Is iad na bailtean cudromach An t-Òban, Inbhir Aora, Ceann Loch Gilb, Dùn Omhain, agus Ceann Loch Chille Chiarain.

Bailtean

• Achadh a’ Chòis, An Apainn, Aird Fheàrna, Àird Laoigh, An Àird Uaine, An t-Àrar, Àth na Crà, Achadh na Mara, Àird an t-Sionnaich, Achadh na Croise, An Annaid, Àird Dealanais, Àird an Aiseig, Àird an t-Sàilein, Àird Fheàrnail, Àird Mhèanais, Àird Phàdraig, Aisginis, Achadh an Droighinn
• Bealach an t-Suidhe, Bun Abha, Baile Eilidh, Baile Bhòid, Baile nan Stiùbhartach, Baile na Grèine, Am Barra Calltainn, Am Baile Bòidheach, Am Barra Calltainn, Baile Meadhonach, Buc-Innis
• Cnapadal, An Càrn Dubh, Càrdainn Ros, An Càrn Bàn, An Cladach, Caol an t-Snàimh, A' Chonghail, An Cùl Phort, Creag an Dòbhrain, An Crìonan, Ceann a' Gheàrr-loch, Camas nam Muclach, Cill Bheiridh, Cille Mhàrtainn, Cill Mhunna, Cill Mheallaird, Ceann Loch Gilb, Ceann Loch Goibhle, Na Caoil Bhòdach, An Cladach, An Cùl Phort, Cearrara, Cill Chrèanain
• Dail Abhaich, Dail Mhàilidh, An Dùn Beag, Dùn Omhain, Drochaid Urchaidh, Dùn a' Choin Duibh, Dùn Cholla, Dùn Eibhinn, Dùn Gallàin, Dùn Meadhonach, Dùn Tealtaig, Dùn Uragaig
• An Fhùirneis, Fraoch Eilean
• Gleann Dà Ruadhail, An Gearasdan
• Inbhir Aora, Innis na Cailleach, Clàr-Innis, Innis Chonachain, Innis Fada, Innis Inbhir Dhùghlais, Innis na Mòna, Innis Mheadhran, Innis Taigh a' Mhanaich, Innis Inbhir Dhughlais
• Meadarloch, Machaire Shanais
• Loch Obha, An Loch Geàrr, Lus
• An t-Òban, Ormsaraidh, An Oitir
• Port a' Mhadaidh, Port MhicEamailinn
• An Rubha, Rubha Àird Driseig, Ros Neimhidh, An Rubha Bhòdaich
• Srath Chura, An Socach, An t-Sròn, Sgalasaig, Sgairinis
• Taigh a' Chladaich, Tairbeart Loch Laomainn, Taigh an Uillt, Taigh a' Bhealaich, Taigh na Bruaich, Tòrr an Tuirc, Tollard

Cruinn-eòlas

• An Àird, Abhainn Urchaidh, Àird nam Murchan
• Beinn a' Chaolais, Beinn a' Chaisteil, Beinn Dòbhrain, Beinn Ime, A' Bheinn Bhuidhe, Beinn Mhùrlaig, Beinn Narnain, Beinn Mheadhain, Beinn an Lochain, Beinn Artair, Beinn Luibhean, Beinn Dòmhnaich, Binnein an Fhìdhleir, Beinn Bheula, Beinn Lochain, Bac Beag, Bac Mòr, Beinn Reithe, Beul na h-Uamha
• Càrn Glas, Clach Bheinn, Cruach na Beinne, Coire Bhreacain, Creiginis, Cearrara, Na Caoil Bhòdach, Cairn na Burgh Mòr, Cairn na Burgh Beag, A' Chrois, Beinn Chorranach, Cnoc Coinnich, Cruach nam Mult, Cruach nan Capull, Clach Bheinn, Cara, Caisteal an Stalcaire, Ceann a' Gheàrr-loch, Coire Bhreacain, Ceardach, Clàr-Innis, Craobh-Innis
• Dùn da Ghaoithe, Dubh Artach, Dùn Add, Dùnan Amhlaidh, Dùn Channuill
• Eilean Bhòid, Eileach an Naoimh, Eilean Mhic Chrion, Eilean MhicAsgain, Eilean Dà Bhàrr, Eilean Dubh, Eilean Dearg, Eilean Deargannan, Eilean Darach, Eilean a' Bhò, Eilean-a-beithich
• Flada
• Garbh Eileaich, Garbh Eileach, Gleann a' Chrò, Gleann Urchaidh, An Gearr Loch, Giogha, Gleann Freòin
• Innis Chonachain, Innis Mheàrnaig, Innis
• An Linne Latharnach, Lungaigh, An Loch Sianta, Lios Mòr, Loch Obha, Loch Eich, Loch Eite, Loch Fìne, Loch Gilb, Loch Goill, An Linne Dhubh, Loch Laomainn, Loch Long, Lunga, Luinn
• Mullach Coire a' Chuir
• Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean
• Rathad Iarainn nan Eilean
• Stob an Eas, Stob na Boine Druim-fhinn, Sandaigh, Saoil, Siuna
• Tom nan Gamhna, Tom Molach, Tir Fearghais, Treisinis, Torr-Innis, Torsa