Cumhachd na Gaoithe

Tha sgiobalachad dith air an aiste seo, a tha steidhichte air paipear sgriobhta an 2001. Tha sgiobalachadh air leth dith air cló-sgriobhadh nan co-ionnanaich

Tharruinnear cumhachd- sruth neirt - as an gluasad adhair ris an canar "a' ghaoithe" le nos innil don ainm muileann gaoithe.

• Tha e soillear gu bheil cumhachd anns a’ ghaoithe.

• Is e ceist a fhreagaras Eòlas-nàdair co mheud cumhachd a tha innte.

• Is e obair innleadair, an meud de cumhachd a tha so-tarruinnte as a' gaoith aig ionad araid agus a' dhearbh gum bi (no mur a bi) cuise eaconomachd airson sgeama a dheanamh feum air neart na gaoithe aig an ionad sin.

Mineachadh Sonraichte air Briatharachas Innleadaireachd

Mus an measaich sinn co mheud cumhachd a tha so-buannaichte as na gaoithe, feumaidh sinn a' toirt minicheadh teicneolachd ri facal neo dha. Anns an aiste seo:

• Tha corp na cnap stuigh

• Theirear lionn ri stugh le comas a sruth.

• Tha tomad de corp na thomhas de ‘n fhalamhantas a lionadh e.

• Tha luths an comas obair a dheanamh.

OBAIR

• Deanar obair ‘nuair a bhios forsa a’ gluasad rudeigin air adhart. Tha meud an obair a reir meud an fhorsa agus a reir fád a’ ghluasaid.

Mar sin,

OBAIR = FORSA x ASTAR

LUTHS CINETEACHD

Tha luths cineteachd aig corp a tha na gluasad.

Tha uimhir luths cineteachd aig corp a reir meall ( meud stugh ) agus luaths a’ chuirp. Anns an co-ionnanas a leanas tha “m” na sheasamh airson meall , “L” airson luths , “v” ( bho’n seann ghreicis “bhelos” a’ ciallachadh luath) airson luaths, Mar sin,

L = m x v x v

neo,

L = m v2

Chan eil e doirbh a fhaicinn gu bheil an dearbh seorsa luths aig lionn, mar eisimplir uisge, a tha na sruthadh tro piob.

Fidrig uisge , agus an t-uisge na sruthadh tro piob aig luaths ( a’ deanamh astar ) de v meterean gach diog (m/diog). Ré diog, siubhalaidh gach mir uisge v meterean. Far a bheil thar-farsuinneachd na pioba co ionnan ri “A” tha tomad an uisge a tha a’ sruthadh tro fainne-pioba “a” gach diog a reir an co-ionnanas

Tomad Uisge a’ Sruthadh Tro Piob

Tomad = V x A

Their dluthas ( riochaichte le ρ ) ris am feart de stugh a tha co-ionnan ri cuideam de aonad tomad

Dluthas = Cuideam(kg) /Tomad (m3)

ρ = kg/ m3

Mar sin bithidh

Cuideam (kg) = ρ x m3 = ρ x V x A

a’ sruthadh tro ‘n fainne aig “a” gach diog.

O chionn ‘s gu bheil an tomad seo a’ siubhal aig luaths V

Mar a ceudna, tha neart de ‘n tomad na sruthadh seachad air “a” gach diog,

N = m V2

ach: m = ρ V A

mar sin: N = ρ A V3

Freagaraidh an Co-ionnanas seo ri muillean gaoithe, o chionn ‘s gu bheil Raon-Sguabta an Rothadair cosmhuil ri Raon “fainne” a’ phiob.

Tha an Raon-Sguabta (RS) = (Pi x T2)/4

Far a bheil T= Tarsuinnead de’n Rothadair agus Pi = 3.142 (neo 22/7, cunbhalach a tha co-ionnan ri cuairt-lin chearcail air a roinneadh le tharsuinnead ,

Riochd Tomhais de Dealaadtair Gaoithe, sealladh ‘on bheulaibh

Tha an dealbhag os cionn a nochdadh na priomh tomhaisean de Dealanadair Gaoithe le mul co-ardach, ‘s Chithear bhon dealbhag gu bheil aird tuir co-ionnan ri Tarsuinnead an Rothadair. Cruthaidh muilleann gaoithe de tarsuinnead 66m, suas ri 1.75 MW. Tha seo an cumhachd sonraichte dha, chruth e seo nuair a bhitheas a’ ghaoithe air eirigh gu 16m/diog. Aig luaths na gaoithe seo ( mu 33mile/uair), bithidh an rothadairean a tionndadh aig 21.3 car/mionaid. Tha AMEC Wind a’moladh muillean de’n mheud seo airson a choille neirt aig an Aodann Bhàn.

Ball Sampuill: Dearbhadh de Neart na Gaoithe a sruthadh tro Muillean Gaoithe

Leig le

T = Tarsuinn Rothadair = 67m v= Luaths gaoithe = 16m/diog r= dluthas aille = 1.25 kg/m3

Raon Sguabta = pT2= 3526 m2 4

Ach, mar a dhearbhadh os cionn

Neart sruthadh tro fainne phiob (neo tro rothadair muilne gaoithe ) = r x Raon x v

= 1.25 kg/m3 x 3526 m2 x (16 m/diog) 3

= 18 000 000 kg m2 diog -3 ( = kg x m/diog/diog x m/diog= obair/diog= Cumhachd(Wattan))

= 18 MW

Tha seo torr nas motha na an cumhachd sonraichte do gach muilleann (1.75 MW) Ach,

i) Cha deanar muileann a bhuannachas nas motha na 49% den neart a tha sruthadh troimhpe. ii) Chaillear tuilleadh cumhachd anns an uidheam ginealachd.

Mar sin: Faodaidh do gach muilleann a’ leasachadh

18 x 0.49 MW aig a phriomh fearsaid = 8.8 MW

O chionns nach eil duil air gach muileann a libhrigeadh ach 1.75 MW

Tha riochd eifigeas de inneal sam bith = Cumhachd a mach Cumhachd a steach

Mar sin chan eil eifeagas an uidheam iompachaidh (beart iomain, dealanadair,uidheam iompachaidh) eadar fearsaid an rothadair agus an ceangail ris a’ bhranndair naiseanta, ach

1.75 MW/ 8.8 MW = 0.2 neo 20%

Tha seo iosail an co-mheas le acuinn dealandaireachd a ruith air stoth. Mar eisimplir, bha an ionad cumhachd aig Fiddlers Ferry an Sasainn aig iompachadh neart gual ri neart dealain le eifigeas eadar 33% agus 35 % ‘nuair a thadhal mi air ann an 1978.

Rian a mhain

Sonrachar loidhne direach sam bith le fad an loidhne agus rian an loidhne.

Tomhaisear loidhne direach le fad an loidhne eadar a dha cheann .

DEALBHAG: Loidhne bho a-b. Tomhaisear an loidhne le Fad a Mhain

Chan eil leud neo domhainnead dha, mar sin chan eil ach aon rian ga thomhais. Theirear FAD ris.

Is e an meatar (m) a tha na h-aonad tomhais do Fad.

Da Rian

Tha dá rian sonraichte ri cumadh.

Theirear LEUD (L) ris an dána rian. Tha FARSUINNEAD feart do gach rud dá rianta.

(Tha) FARSUINNEAD = FAD x LEUD

DEALBHAG: Cumadh, Raon= F x L

Tha e soilleir nach dean sineadh neo gearradh air ais air an leud “L”, difir sam bith ri fad a’ bhuird. Mar sin tha leud neo eisimileach de fad. Tha farsuinnead co-dhiubh an riochd ri leud agus an riochd ri fad. Mar sin tha farsuinnead eisimileach ri leud agus ri meud.

Is e an meatar cearnag (m2 = m.m ) a tha na h-aonad tomhais do farsuinnead

Tri Rianan

Tomhaisear bocsa air tri rianan: Fad (F) , Leud (L) agus Domhainnead (D), an treas rian.

Theirear TOMAD ri meud bocsa.

DEALBHAG: Tomhais Tri Riantachd air Bocsa neo Amar.

(Tha) TOMAD = FAD x LEUD x DOMHAINNEAD.

Tha TOMAD na fheart do gach rud tri rianta. Mar a cheudna, tha fad, leud agus domhainnead gu leir neo-eisimileach, ach tha Tomad an riochd ri gach te dhiabh fa-leth, fad’s a tha na feadhainn eile gleidhichte cunbhalach. Is e an meatar dabhaich ( m3 = m.m.m) a tha na h-aonad tomhais air tomad.

Iomradh

• Gearr-Phaipear Sgriobhta le P. E. Ó Donnghaile an 2001, nuair a-nochd na chiad molaidhean a thogail tuathanasan-gaoithe an Gaidhealtachd na h-Alba.