Bàrd Spàinnteach Antonio Machado

O Uicipeid
Gearr leum gu: seòladh, lorg
Antonio Machado

B' e bàrd barraichte Spàinnteach a bha ann an Antonio Machado. Rugadh e ann an Sevilla ann an 1875.

Am bàrd agus a dhàn “Achaidhean Shoria” anns a’ Ghàidhlig.

Ann an iarmailt aibhsich bàrdachd na Spàinne, chan eil reul nas soilleire (co-dhiù a-measg nam bard a bha beò anns an fhicheadach linn) na Antonio Machado y Ruíz (1875-1939). Tha a bhàrdachd pailt agus ioma-sheòrsach: eibhinn, brònach, aotrom, domhainn tuairisgeulach, feallsanachail – ach an còmhnaidh sgoinneil, bòidheach, fìorghlan, treibhdhireach, uasal. Bha e ‘na comh-aimsireach do bhàrd mòr eile, Federico Garcia Lorca a rugadh, mar Mhachado, ann an Andalusia, ceann iar-dheas na Spàinne.

Mu thimcheall Mhachado, sgrìobh an leabhar mòr-eòlais Larousse: “...bàrd Spàinnteach, a rugadh ann an Sevilla (Seville)...a thug gu buil, air feadh beatha iriosail, uaigneich mar teagasgair na Fraingise..., cruathachadh obair bàrdachd a bha anabarrach luachmhor.”

Seo, mar eisimpleir den bhàrdachd tuairisgeulaich aige, beagan rann às a dhuan fada (naoi earrannan agus còig rann deug) a sgrìobh e do bhaile dan ainm Soria ann an ceàrn beanntach, anns an àirde tuath den Spàinn, far an do theagaisg Machado agus far an do phòs e a aon bhean ionmhainn Leonor a chaochail nuair nach robh i ach òg. Ann an 1989 chaidh Antonio Machado ainmeachadh le UNESCO mar Poeta Universal (“Bàrd Uile-choitcheann”).

Campos de Soria (Achaidhean Shoria)[deasaich | deasaich an tùs]

Tha fearann Shoria neo-thorrach, tartmhor, fuar
Air na cnuic chruinne is na beanntan maola,
Cluaintean glasa agus sgùrran ciar,
Thig agus thèid an t-Earrach
A’ fàgail eadar feur is luibhean cùbhraidh
Neòineanan beaga bàna air an làr.
Cha dhuisg an ùir ‘s an raon ‘na chadal fhathast,
Air tùs a’ Ghiblein bidh e ‘g cur an t-sneachd
Air leitir àird a’ mhonaidh;
Pasgaidh fear-siubhail a mhuineal is a bheul
‘Na ghuailleachan clòimhe, agus ceumaidh
Ciobairean seachad ann an cleòcan fada.
Soria glan nam beann fuara
Ceann de Roinn Extramadura
Le làrach caisteal ceathairne
Air bruaich abhainn Duero;
Leis a bhàbhain chnàimhte
Is a thaighean dubhaichte!

……….

Thèid sibh còmhla rium ann am chridh’!

IX

Seadh, thèid sibh còmhla rium, achaidhean Shoria
Feasgairean sìochail agus beanntan purpaidh,
Doireachan aibhne, aislingean uaine
Den fhearrann odhar, ‘s den duslach ghlas
Agus den bhaile chrìon,
Dhrùidh sibh air m’anam –
No an robh sibh ann mu thràth?
‘Mhuinntir àrd-chòmhnaird tìr Numancia:A leanas ri Dia mar sean-Chrìosdaidhean,
Gun lìonadh grian na Spàinne sibh le aoibhneas,
Le solas, saidhbhreas agus soirbheachadh!

(Air a eadar-theangachadh le Garbhan MacAoidh.)

Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]

  • Màthair-adhbhar: GAIRM, Àireamh 155, An Samhradh 1991, t.d. 253-257.